Vespa. (Vespa Crabro.)

De wesp, met inbegrip van hoornaar en geelwesp.

Geïntroduceerd door Hering, Amerikanische Arzneiprüfungen (zie Bienengifte).

Er zijn geen provings, met uitzondering van die van Berridge met Vespa crabro, de hoornaar, 30e verdunning, Med. Inv., vol. 1, New Ser., 1875, p. 100.

De aangehaalde symptomen zijn hoofdzakelijk het gevolg van de steek.

Bronnen : Zie Allen's Encyclopædia, vol. 10, p. 119 en supplement p. 639.

KLINISCHE BRONNEN.

• Oedeem van het gelaat, enz. , Blake, Org., vol. 1, p. 320, uit Hom. Rev., vol. 22, p. 270 ; Ophthalmie (Vespa crabro), Berridge, Org., vol. 2, p. 818 ; Blaaskatarrh , Hering, MSS.

GEEST [1]

Ongevoeligheid ; verlies van bewustzijn ; onvermogen zich te bewegen.

Angst en algemene malaise.

Neerslachtig.

SENSORIUM [2]

Flauwte, verliest het bewustzijn.

Een hevige hitte overviel hem, hij werd misselijk ; daarna werd hij duizelig en tolde rond als een tol tot hij voorover in een aalbessenstruik viel ; wist wankelend als een dronken man het huis te bereiken, ging op een stoel zitten en viel er een ogenblik later bijna flauw op zijn knieën uit ; sloeg water in zijn gezicht, en kon tenslotte op zijn bed gaan liggen.

HOOFD, INWENDIG [3]

Hoofdpijn.

HOOFD, UITWENDIG [4]

Gelaat gezwollen en ontstoken ; de zwelling breidt zich omhoog over het hoofd uit.

Alopecia.

ZIEN EN OGEN [5]

Het zien, vooral van het rechteroog, wordt wazig.

Ogen werden rood en trokken.

Zwelling en walligheid van de onderoogleden.

Twee of drie uur na de steek waren de ogen bijna gesloten.

Injectie van de conjunctiva van het rechteroog.

Jeuk van de oogleden ; kleven 's morgens aan elkaar.

Jeuk en roodheid in de ogen.

Jeuk van het rechterooglid in de avond, lichte zwelling ; oogleden meer gezwollen en pijnlijk ; de zwelling nam toe, aanmerkelijke pijn in oogbol en oogleden de hele nacht ; oogleden sterk gezwollen met wat op erysipelateuze ontsteking leek ; de gehele zijde van het gelaat pijnlijk en gezwollen ; bij het openen van de oogleden bleek er bijna volledige chemosis van de conjunctiva te zijn, die op de sclerotica over meer dan de helft van het oog tot aan de rand van het hoornvlies omhoogstond, alsof er vettige stof onder lag, veroorzaakt door lymfe-uitstorting ; aan de binnenzijde van het bovenooglid op ongeveer het midden opende zich een abces ; de zwelling begon af te nemen en de chemosis vlakte af en kreeg, in plaats van een halfdoorzichtige, een roodachtige tint, zoals bij gewone ophthalmie ; de afscheiding uit het abces was overvloedig ; in veertien dagen verdween de chemosis geheel.

Rechteroog zes dagen ontstoken ; het was begonnen met tranenvloed ; had Acon. genomen zonder verlichting ; nu is er roodheid van de conjunctiva van het rechter onderooglid ; in de linkeronderhelft van het rechteroog bevindt zich een halfdoorzichtige, zakvormige zwelling van de conjunctiva die tot aan het hoornvlies reikt, en bij opwaarts drukken bedekt zij het hoornvlies gedeeltelijk ; veel tranenvloed van het rechteroog, < in de open lucht, rechteroogleden kleven 's morgens aan elkaar ; man, æt. 60.

GEHOOR EN OREN [6]

Gedempte, stekende pijn diep in het rechteroor.

BOVENSTE GELAATSHELFT [8]

Gelaat : angstig ; livide ; blauwachtig ; glad, donkerrood en opgeblazen.

Gelaatsneuralgie.

Een zweer die drie maanden bleef bestaan na een steek in de wang.

Steken in het gelaat, zwelling waardoor de ogen sluiten.

Zwelling en roodheid van het gelaat als erysipelas.

Na een steek in de wang een hevige gewaarwording, brandend als vuur, alsof het diep naar binnen drong ; daarop volgde het gevoel alsof er diep iets instak, als een harpoen, en er herhaaldelijk aan getrokken werd ; de steekplaats was helderrood, verheven, en er volgde een harde zwelling ; er was een zeer duidelijke kil-koude gewaarwording rondom het rode midden, gevolgd door een algemene rilling.

Gelaat en oren werden rood alsof zij met roodvonkachtige uitslag bedekt waren.

Gelaat, vooral de oogleden, gezwollen en opgezet.

Gelaat gezwollen en opgezet ; huid doorschijnend en verbleekt ; schroeiende urine, gevolgd door jeuk ; jeuk van de rechterarm ; het zien, vooral van het rechteroog, wordt langzaam wazig ; hartkloppingen bij inspanning ; flatulentie.

De volgende dag, omstreeks 4 uur 's morgens, werd ik plotseling wakker door een brandend, stekend gevoel in de wang en een sterke pijnlijkheid en schrijnen langs het verloop van de lymfebanen omlaag in de hals ; ik vond mijn wang sterk gezwollen en rood, en er was een plek roodheid ter grootte van een florijn die aanvoelde alsof zij met roodgloeiende naalden werd doorstoken ; het temporomandibulair gewricht was stijf en pijnlijk, en een gevoel van pijnlijkheid trok langs het tandvlees naar de tonsillen aan die zijde van het gelaat ; na een tijdje de aangedane delen te hebben gebaad ging ik weer naar bed, voelde mij enigszins > en viel opnieuw in slaap ; ongeveer twee uur later werd ik wederom plotseling gewekt, nu door een gevoel van verstikking en slikmoeilijkheid, met terugkeer van de vroegere benauwdheid in versterkte hevigheid ; verontrust nam ik wat heet water, voegde er enkele druppels Ledum-tinctuur aan toe en compresseerde het gehele aangedane deel totdat de hevigheid van de symptomen afnam ; gedurende de rest van die dag en nog vier dagen daarna bleven de aanvallen in paroxysmen van meer of minder hevigheid terugkeren ; de submaxillaire en cervicale klieren aan die zijde van het gelaat werden steeds meer gezwollen en drukgevoelig tot de vierde dag, toen deze toestanden geleidelijk begonnen af te nemen ; ter plaatse van de wond kregen de pijnen een meer constant karakter, kloppend, schrijnend en brandend ; toch bleef er een duidelijke periodiciteit in de stekende en lancinerende pijnen die nog meer dan een maand daarna werden gevoeld, hoewel de wond etterde en rijkelijk afscheidde ; de algemene constitutionele stoornissen werden gekenmerkt door lichte rillingen en koortsachtige toestanden, vooral 's avonds gevoeld.

TANDEN EN TANDVLEES [10]

Rilde en beefde ; de tanden klapperden alsof hij een aanval van koudekoorts had.

SMAAK, SPRAAK, TONG [11]

De pijn was gedurende een of twee minuten hevig, gevolgd door een eigenaardige smaak, een zonderlinge combinatie van gehemelte- en neusgewaarwording, zoals men bemerkt wanneer een nest van deze wespen wordt verstoord en zij door de lucht schieten ; een week lang voortdurend en hinderlijk, daarna intermitterend en zeer scherp, en telkens wanneer men door inspanning of nabij een heet vuur verhit raakt.

Zwelling van de tong, kon nauwelijks spreken ; pijn buitengewoon hevig, brandend en stekend (Apis 30 verlichtte).

Tong zeer rood, sterk gezwollen en afgerond ; kon haar niet bewegen of uitsteken, zij leek de mond geheel te vullen ; kon niet spreken, alleen mompelen, slikken pijnlijk en moeilijk.

Tong zeer sterk gezwollen en gespannen ; aanmerkelijke zwelling onmiddellijk onder de kin, tussen deze en het tongbeen ; pijn verwezen naar een punt in de middellijn van de tong, ongeveer driekwart inch (ca. 2 cm) van de punt.

Vond haar in een toestand van verschrikkelijke angst, met oedemateuze ogen en gelaat, en geheel niet in staat te articuleren of de tong uit te steken, maar zij kon de mond een weinig openen en ik kon de angel in het middelste derde van de tong zien vastzitten ; ik trok hem onmiddellijk eruit ; de tong zelf, met haar wortel en de gehele mondbodem, zwol zo op dat de mondholte er geheel door gevuld was en verder niets meer te zien was ; zij kon geen enkel woord articuleren ; leed grote pijn in de tong, die zij later beschreef als brandend, kloppend en pijnlijk ; grote angst, het aanzien van gelaat, mond en keel dat van ernstige cynanche ; grote dysfagie ; het oppervlak van de tong en de bekleding van de mondholte leken niet bijzonder rood, daar de zwelling diffuus en diepgelegen was.

MONDHOLTE [12]

Een steek in het gehemelte veroorzaakte onmiddellijk zwelling in mond en keel ; brandende pijn ; misselijkheid en duizeligheid ; twee uur later hevige koorts, pols 126 per minuut ; verlies van bewustzijn, delier ; gelaat, hals, armen en borst gezwollen, rood en glanzend ; ademhaling belemmerd ; slikken zeer moeilijk. (Kamferspiritus verlichtte).

GEHEMELTE EN KEEL [13]

Keelpijn.

Hittegevoel in de keel.

Keel sterk gezwollen.

Gevaarlijke zwelling van de slokdarm.

Erytheem breidde zich uit in de mond en naar beneden tot in de maag en veroorzaakte braken met tijdelijke verlichting.

Tonsillen herhaaldelijk ontstoken.

Varicosis van de farynx.

Gehypertrofieerde tonsillen scheidden een kaasachtige massa af.

Zwelling van mond en keel met hevige brandende pijnen, misselijkheid en duizeligheid, zodat de patiënt te bed moest gaan ; na twee uur hevige koorts, bewusteloos en delirisch, gelaat, hals en armen gezwollen en glanzend rood ; ademhaling belemmerd, slikken zeer moeilijk ; pols 126 ; hartwerking onregelmatig en tumultueus. (Genezen door Kamfer).

ETEN EN DRINKEN [15]

Indigestie met opvliegingen na de maaltijden.

HIK, OPRISPINGEN, MISSELIJKHEID EN BRAKEN [16]

Oprispingen.

Misselijkheid, met flauw gevoel en beven.

Braken.

MAAGKUIL EN MAAG [17]

Zwaarte in de maag met misselijkheid.

Warmte- of koudegevoel in de maag.

BUIK EN LENDENEN [19]

Onbehagen in de darmen.

Onrust in de buik.

Flatulentie.

ONTLASTING EN ENDeldARM [20]

Obstipatie.

URINEWEGEN [21]

Duidelijke drukgevoeligheid bij diepe druk over de nierstreek.

De nierbekkens waren onregelmatig verschrompeld tot een derde van hun gewone capaciteit.

Nieren vergroot en slap, met gelobde omtrek, bij doorsnede zacht ; schorsgedeelte bleek, merggedeelten dieprood en gehypertrofieerd.

Het slijmvlies dat beide ureters bekleedt, sterk verdikt en beladen met taai slijm.

Blaas vrij van ziekte ; slijmvlies verdikt en knobbelig door vroegere ontsteking.

Urine soms rood en heet, steeds te frequent.

In de urine vaak bloedschijfjes, geen cilinders van welke aard ook.

Irritatie greep om zich heen in de urinewegen ; remitterende dysurie met rugpijn.

Onophoudelijke enuresis.

MANNELIJKE GESLACHTSORGANEN [22]

Binnen minder dan een uur werd zijn hand sterk gezwollen en pijnlijk, gevolgd door zwelling en walligheid van de onderoogleden en het scrotum, evenals van de huid van de penis ; de delen zwollen tot meer dan tweemaal hun gewone grootte ; bijna onmiddellijk werd de huid van buik, armen, benen, hals en bijna de gehele rug purper (bijna zwart), gevolgd door een eruptie van urticaria die het lichaam volledig bedekte ; twee of drie uur na de steek waren zijn ogen bijna gesloten en waren deze donkere verkleuring en de urticaria volledig ontwikkeld ; dit alles hield ongeveer vierentwintig uur aan, waarna het geleidelijk verdween in de volgorde waarin het was opgekomen.

VROUWELIJKE GESLACHTSORGANEN [23]

Pijn in de linker eierstokstreek.

Menses : intermitterend ; soms bruin ; steeds gepaard gaand met pijn en flatulentie, voorafgegaan door neerslachtigheid, pijn, druk en obstipatie.

Fundus purper door congestie, donker bloed sijpelde uit het ingesneden oppervlak.

Een prikkelbare zweer omringde de os tincæ.

Vagina gezond, een zweer omsloot de os en breidde zich onregelmatig uit in de holte van de cervix, een halve inch (ca. 1,3 cm) in het diepste gedeelte.

Irritatie die overgaat op de pudenda veroorzaakt ulceratie.

Irritatie vooral pijnlijk in de liesstreken ; van daaruit overgaand op de pudenda.

STEM EN STROTTEHOOFD. LUCHTPIJP EN BRONCHIËN [25]

Heesheid ; volledig stemverlies.

ADEMHALING [26]

Dyspnoe ; verstikkingsgevoel.

Ademhaling : gejaagd, 34, niet bijzonder moeizaam en niet opvallend laryngeaal ; deglutitie sterk bemoeilijkt.

HART, POLS EN CIRCULATIE [29]

Pijn in het hart.

Langzame hartslag, nauwelijks waarneembaar.

Hartkloppingen bij inspanning.

Pols : klein en snel ; zwak, snel ; 64 ; 160.

HALS EN RUG [31]

Hevige klopping van de halsslagaders.

Werd wakker met pijn links in de hals, waardoor zij die niet naar links kon draaien ; het minst bij op de rug liggend, het best op de rechterzijde.

Pijn van de plek (rechterzijde van de hals) de hele dag ; daarna branderigheid, de hele nacht aanhoudend ; koud water > de branderigheid enige tijd, maar daarna keerde zij < dan tevoren terug.

De plek (rechterzijde van de hals) begon die nacht te zwellen en was rood en brandend ; de zwelling nam geleidelijk toe tot de grootte van een ei en hield drie weken aan.

Veel pijn en gevoeligheid in het schouderblad waar de steken waren opgelopen.

BOVENSTE LEDEMATEN [32]

Jeuk van de rechterarm.

Hand en arm pijnlijk ontstoken en gezwollen.

Pijn in de schouder ter plaatse van de wespensteek ; klieren in de rechteroksel gezwollen.

Pijn in het linkerschoudergewricht bij bewegen, alsof het verstuikt was ; < bij het optillen van de gehele arm en bij het draaien ervan.

Pijn in hand en arm tot aan de schouder, de hele dag aanhoudend.

Branderigheid van de plek (rechterduim), daarna rode zwelling, met brandende pijn.

Binnen tien minuten werd zijn duim aanmerkelijk gezwollen, en zijn gehele gelaat, vooral de oogleden, werd gezwollen en opgezet ; zeer kort daarna werden het gelaat en vooral de oren zeer rood, alsof zij met roodvonkachtige uitslag bedekt waren ; kind zeer onrustig gedurende de nacht ; klaagde over hittegevoel en sterke irritatie ; waar hij ook krabde, ontstonden kleine plekjes als netelroosbultjes ; er was enige zwelling met roodheid van de linkerhand en -arm, maar het meest opvallende symptoom was de zwelling en roodheid van het gelaat, dat aan erysipelas deed denken ; na veertig uur was er aanmerkelijk oedeem van de oogleden, vooral van de onderste, en het gelaat was bleek en opgezet.

ONDERSTE LEDEMATEN [33]

Voeten koud, behalve in de zomer, wanneer zij onaangenaam branden.

Licht oedeem van de voeten.

Reumatische pijn in de linkervoetwreef, een week aanhoudend.

LEDEMATEN IN HET ALGEMEEN [34]

Het scheen alsof een snijdend instrument alle gewrichten doorboorde ; hij vergeleek de gewaarwordingen met stroomschokken ; arm, gelaat en hoofd zwollen op ; ogen werden rood en trokken ; rode strepen liepen langs de lymfevaten ; jeuk over het hele lichaam ; volledige ongevoeligheid na tien minuten ; braken ; trage pols ; hartwerking nauwelijks waarneembaar.

RUST. HOUDING. BEWEGING [35]

Beweging : pijn in het linkerschoudergewricht <.

ZENUWEN [36]

Convulsies, indien de pijn hevig is.

Grote matheid ; kan niet staan, kan niet bewegen.

Algemene ellende.

Voelde zich een- of tweemaal alsof hij werkelijk stierf.

Flauw gevoel en beven de hele dag, met misselijkheid.

Grote uitputting gedurende verscheidene dagen.

Flauwte.

Duidelijke neuromusculaire opwinding.

SLAAP [37]

Slapeloosheid.

Verlangen naar rust en slaap.

Verstoorde slaap ; onrustig.

TIJD [38]

Om 3 of 4 uur 's morgens : jeuk aan de rechterzijde van de hals ; jeuk van de rechterduim.

Om 4 uur 's morgens : werd wakker met brandend steken in de wang.

's Morgens : oogleden kleven aan elkaar.

Om 8 of 9 uur 's morgens : jeuk van de rechterduim.

Om 3 uur 's middags : jeuk van de rechterduim.

's Avonds : rillingen en koortsachtige toestanden.

's Nachts : pijn in oogbol en oogleden.

TEMPERATUUR EN WEER [39]

Koud water verlichtte de branderigheid enige tijd, daarna keerde zij < dan tevoren terug.

Open lucht : tranenvloed <.

KOORTS [40]

Een kil-koude gewaarwording in een kring rondom het rode midden van de steek, spoedig gevolgd door een rilling die in korte tussenpozen als golven over het hele lichaam liep.

Hij rilde en beefde en de tanden klapperden alsof hij een aanval van koudekoorts had.

Klaagde veel over hittegevoel en sterke irritatie.

Een dame werd door een wesp gestoken op de rugzijde van de linker middelvinger ; de pijn was uiterst hevig ; binnen enkele ogenblikken zwol het hele lichaam op, de huid werd rood en er ontstond heftige koorts.

LOCALITEIT EN RICHTING [42]

Links : pijn in de eierstokstreek ; pijn in de hals ; pijn in het schoudergewricht ; zwelling en roodheid van hand en arm ; pijn in de middelvinger ; erythemateuze roodheid op het lichaam.

Rechts : zien wazig ; conjunctiva geïnjecteerd ; jeuk van het ooglid ; oog ontstoken ; onderooglid ontstoken ; in de linkeronderhelft van het oog een zakvormige zwelling ; tranenvloed, oogleden kleven aan elkaar ; steken in het oor ; jeuk van de arm ; klieren in de oksel gezwollen ; jeuk van de hals ; jeuk van de duim.

GEWAARWORDINGEN [43]

Alsof een harpoen diep instak en eraan getrokken werd ; kil-koud gevoel rondom de steek ; alsof met roodgloeiende naalden doorstoken ; rode plek op de wang ; alsof men zou stikken ; alsof het linkerschoudergewricht verstuikt was ; alsof een snijdend instrument alle gewrichten doorboorde, als een stroomschok ; alsof men stierf.

Pijn : in de linker eierstokstreek ; in de linker maagstreek ; in het schouderblad ; in het linkerschoudergewricht ; in de linker middelvinger.

Lancinerend : in de wond.

Steken : in het rechteroor.

Stekend : in de wond.

Brandend : als vuur, op de steekplaats ; in de wond ; in de tong ; in de keel ; aan de rechterzijde van de hals ; in de rechterduim.

Pijnend : in de tong ; in het hart ; aan de rechterzijde van de hals.

Pijnlijkheid : en schrijnen langs het verloop van de lymfebanen ; langs het tandvlees tot aan de tonsillen ; in het schouderblad.

Reumatische pijn : in de linkervoetwreef.

Kloppend : in de wond ; in de tong.

Zwaarte : in de maag.

Onbehagen : in de darmen.

Hitte : in de keel.

Koudegevoel : in de maag ; rondom de steek ; als golven over het hele lichaam.

Jeuk : van de oogleden ; in de ogen ; van het rechterooglid ; van de rechterarm ; over het hele lichaam ; van de rechterduim.

WEEFSELS [44]

Rode lijnen tekenden het verloop van de lymfevaten af.

Snelle ontbinding van het lichaam.

HUID [46]

Wang sterk gezwollen en de huid van helderrode tint ; de roodheid breidde zich snel in alle richtingen uit over het hoofd en omlaag over hals, schouders, rug en voorzijde van de borst ; overal waar zij zich uitbreidde ging zij gepaard met pijn en drukgevoeligheid.

Handen, voeten en borst werden zo rood alsof hij roodvonk had.

Erythemateuze roodheid op de linker lichaamshelft, van het hoofd naar beneden, hield acht tot tien dagen aan en schilferde af ; daarna reumatische pijn in de linkervoetwreef, een week durend.

Prurigo-achtige, roze, linzenvormige vlekjes op hand en voorhoofd, op de hals en over het hele lichaam tot aan de voeten.

Na de steek een branderig gevoel alsof er iets instak en naar buiten werd getrokken ; de gestoken plek was helderrood, verheven, met een harde zwelling, de roodheid omgeven door een kring van koude, kille gewaarwording, spoedig overgaand in een algemene rilling, die zich met korte tussenpozen als golven over het hele lichaam scheen uit te breiden.

Hevige jeuk van de plek (rechterzijde van de hals) elke dag omstreeks 3 of 4 uur 's morgens, ongeveer een half uur durend, licht > door azijnaanwrijvingen (na de derde dag) ; onmiddellijk na de jeuk trad een half uur lang branderigheid op.

Hevige jeuk van de plek (rechterduim) ; zij kwam op omstreeks 3 of 4 uur 's morgens, omstreeks 8 of 9 uur 's morgens, en opnieuw om 3 uur 's middags ; zij duurde telkens een half uur en werd onmiddellijk gevolgd door een half uur branderigheid ; jeuk > door het aanbrengen van zout en azijn ; dit duurde vier dagen ; gedurende de volgende drie dagen kwam de jeuk alleen tussen 8 en 9 uur 's morgens en was korter en minder hevig.

Afgrijselijke jeuk over het hele lichaam.

Daarna afschilfering van de gehele buik.

Werd vier of vijf jaar geleden overal door wespen gestoken, gevolgd door abcessen over het hele lichaam, die grote vermagering veroorzaakten ; krijgt nu en dan aanvallen van uitputting, met enuresis somni ; hitte overweldigt hem vooral ; etterige middenoorcatarrh beiderzijds.

Een zweer die drie maanden na de steek bleef bestaan.

LEEFTIJDSFASE, CONSTITUTIE [47]

Æt. 16, sinds de geboorte scrofuleus, door een wesp gestoken, carieuze botten, ernstig rheumatisme, ettering in de handen.

Een bleke, lichtharige, afgeleefde vrouw ; gezwollen gelaat.

Mevr. E., æt. 58 ; oedeem van het gelaat, enz.

Man, æt. 66, zes dagen lijdend ; ophthalmie.

RELATIES [48]

Geantidoteerd door : Apis , zout water en azijn.

Niet verenigbaar : Argent. nitr .