Pyrogenium

Pyrogen. Pyrexin. Sepsin. Een product van de ontleding van fijngehakt mager rundvlees in water, dat twee of drie weken in de zon heeft gestaan. Verdunningen; (die volgens Burnett rechtstreeks en zonder glycerine moeten worden bereid).

Klinisch

Abces / Anus, zweten nabij / Doorligwonden / Ziekte van Bright / Constipatie / Diarree / Dysenterie / Eczeem / Enterische koorts / Fistel / Hoofdpijn / Hart, versnelde werking van / bewustzijn ervan; insufficiëntie van / Hectische koorts / Indische continue koortsen / Influenza / Darmen, ulceratie van; obstructie van / Barensarbeid: puerperale koorts / Eierstok, abces van / Peritonitis / Phthisis pulmonalis / Ptomainevergiftiging / Kraamvrouwenkoorts / Pyemie / Sepsis / Wervelkolom, kromming van Pott / Tabes mesenterica / Tuberculose / Typhlitis / Zweren, varikeus; hardnekkig / Varicosis

Kenmerken

John Drysdale was in 1880 de eerste die het gebruik van deze stof als geneesmiddel voorstelde (On Pyrexin or Pyrogen as a Therapeutic Agent, Bailliere, Tyndale & Cox). Burdon Sanderson heeft verklaard (B. M. J., 13 februari 1875) dat 'alleen vloeistoffen die bacterien bevatten of een uitgesproken neiging hebben tot hun vorming' in staat zijn pyrexie op te wekken. Deze opmerking trof Drysdale, en hoewel hij het 'alleen' van die uitspraak natuurlijk niet kon onderschrijven . vele middelen die homeopaten kennen verwekken koorts . zag hij in dat dit feit nuttig kon worden gemaakt. Sanderson omschrijft Pyrogen verder als 'een chemische, niet-levende stof, gevormd door levende bacterien, maar ook door levende etterlichaampjes, of door het levende bloed- of weefselprotoplasma waaruit deze lichaampjes ontstaan.' In de proeven van Sanderson met Pyro. werden de volgende effecten waargenomen. (1) Na een niet-dodelijke dosis: het dier rilt en begint onrustig heen en weer te bewegen. De temperatuur stijgt met 2° tot 3° C., met het maximum na drie uur. Dorst en braken treden op, gevolgd door fecale en dun-slijmerige, en ten slotte bloederige diarree en tenesmen. Na vijf uur beginnen deze symptomen af te nemen en het dier herstelt met wonderlijke snelheid. Wanneer de dood intreedt, is dat door hartfalen. In niet-dodelijke gevallen met gastro-enterische symptomen stijgt de temperatuur geleidelijk gedurende vier uur en daalt dan even geleidelijk; in dodelijke gevallen stijgt zij snel tot 104° F. en daalt daarna snel tot onder normaal. (2) Na een dodelijke dosis: er is darmbloeding, purgeren, collaps en dood. Na de dood worden bloeduitstortingen gevonden in hart, pleura en pericard; de milt is vergroot en vol bloed. Het slijmvlies van de maag en de dunne darmen is intens geinjecteerd, met loslating van epitheel en exsudatie van bloederige vloeistof, die de darm opzet. Het bloed is donker; de bloedlichaampjes liggen in klonters in plaats van in rouleaux en vele zijn opgelost in de liquor sanguinis. Witte bloedlichaampjes gedeeltelijk uiteengevallen. Drysdale bereidde een tinctuur van Pyro., die hij liever Pyrexin noemde, omdat het niet louter een koortsverwekker is; anderen hebben het Sepsin genoemd, maar dat staat te dicht bij Septicamin, een naam die aan een verwante en wellicht identieke nosode is gegeven: ik heb ervoor gekozen de naam Pyrogen te behouden, waaronder het middel in de homeopathie het best bekend is . en hij bracht zijn eigen voorstel in praktijk. Zijn succes was zeer bemoedigend, maar doordat hij de O-tinctuur en de laagste attenuaties bleef gebruiken, was de moeilijkheid om de bereiding houdbaar te houden niet gering; en het middel kwam pas ruim in gebruik nadat Burnett in 1888 zijn brochure over had gepubliceerd. Burnett gebruikte voornamelijk de 6e centesimale verdunning, die volkomen onschadelijk is en onbeperkt houdbaar blijft. Heath, die een van de preparaten maakte die Burnett gebruikte, gaf er iets van aan Swan uit New York, die het opwerkte tot de hoge infinitesimalen. Een groot deel van de Amerikaanse ervaring is met Swans attenuaties opgedaan, inclusief een proving door Sherbino (., xxv. 369), wiens symptomen ik in het Schema met (S) heb gemerkt. De overige symptomen van het Schema zijn grotendeels klinisch. Yingling (., xiii. 402) verzamelde symptomen uit vele gerapporteerde gevallen en rangschikte ze samen met de symptomen van de proving. (Yingling beschrijft . ten onrechte als bereid uit 'etter van een septisch abces'. Dat is . Hij verwijst echter naar Burnetts brochure en naar gevallen die met . genezen zijn, zodat over de bedoelde stof feitelijk geen twijfel bestaat. H. C. Allen, die de proving en de meeste gevallen in publiceerde, beschrijft . terecht als een 'product van sepsis'.) Tot Drysdales oorspronkelijke gevallen behoren meerdere waarin dreigende buiktyfus werd afgewend, een geval van tabes mesenterica dat genas, en een geval van ulceratie van het colon dat sterk verbeterde. Burnetts gevallen betroffen volledig ontwikkelde buiktyfus, telkens op het hoogtepunt afgebroken door . 6 om de twee uur gegeven. In zijn brochure is ook een succesvolle ervaring van Dr. Shouldham opgenomen met . 6 in twee gevallen van difterische zere keel. Ik heb ruimschoots gelegenheid gehad de kracht van . bij buiktyfus en bij tyfoide en hectische toestanden waar te nemen, inclusief een geval van drainerend abces in samenhang met de ziekte van Pott van de wervelkolom. T. M. Dillingham rapporteert (., xxvii. 367) het geval van een jonge Duitse Jodin die in verschillende ziekenhuizen wegens de ziekte van Bright was behandeld, onder andere in het Hospital te New York. Daar werd zij op 14 maart 1890 opnieuw opgenomen, toen zij voor het eerst onder de zorg van Dr. Dillingham kwam. De urine vertoonde een enorme hoeveelheid albumine en allerlei cilinders. Voeten en benen sterk gezwollen, gelaat opgezet. Kloppende hoofdpijn, vaak gepaard gaand met hevige neusbloeding, misselijkheid en braken; beweging en licht; abnormaal heldere ogen, wijd verwijde pupillen. . gaf tijdelijke verlichting; maar op 31 mei was de toestand hopeloos. Dillingham vernam toen dat de kwaal was terug te voeren op een groot abces als gevolg van een ingesneden, slecht verzorgde fijt van de linkerduim. Met dit abces was zij zes weken ziek geweest en haar artsen hadden gesproken van 'bloedvergiftiging'. Kort daarna begonnen gelaat en voeten te zwellen. Op 31 mei was de toestand als volgt: voeten, benen en genitalien sterk gezwollen. Vreselijke bonzende hoofdpijn, door een strak verband dat voortdurend werd gedragen. door warmte; zeer gesteld op het . De hoofdpijnen hadden verschrikkelijke verergeringen die twee tot vier dagen duurden; gedurende die tijd kon zij noch in bed liggen noch rechtop zitten, maar was zij voortdurend in beweging, kreunend en jammerend om hulp. . cmm, Swan, een dosis werd gegeven en geen enkel ander geneesmiddel, hoewel de patiente op een bepaald moment smeekte om iets om de pijn te doen ophouden. In de loop van juni begon zij te verbeteren en op 20 oktober werd zij genezen ontslagen. In Sherbino's proving werd hij terloops genezen van bewustzijn van het hart en zijn werking, en van hartkloppingen door de minste opwinding of angst, bij het beginnen te bewegen; congestie naar het hoofd alsof een beroerte zou volgen. had niets geholpen. Sherbino genas: () een geval van kraamvrouwenkoorts met ., waarbij de keuze werd geleid door de zeer hoge polsfrequentie. () Recidief van buiktyfus, pols 140, temperatuur 102° F.; beide waren binnen vierentwintig uur normaal. () Jonge dame, 17 jaar, koorts, pijnlijke botten, bed voelde zeer hard aan. Gevoelloos, paralytisch gevoel. . cmm, Swan, herhaald zodra het effect ophield, genas. . is een van de van de materia medica. Zodra het idee van zijn wezenlijke werking eenmaal is begrepen, wordt een oneindigheid aan toepassingen duidelijk. Zoals Drysdale het uitdrukte: 'De kortste indicatie voor . zou zijn het de te noemen van de tyfeuze of tyfoide aard van pyrexie,' en overal waar vergiftiging door bacteriele producten gaande is (., in de hectiek van phthisis) zal . waarschijnlijk goed doen. is de essentie van de werking van . H. C. Allen geeft deze indicatie voor het gebruik ervan bij septische toestanden: 'Wanneer de best gekozen middelen geen verlichting geven of geen blijvende verbetering brengen' . analoog aan de werking van . en . bij andere toestanden. Ook: 'Latent pyogeen proces, patient blijft voortdurend terugvallen na een schijnbaar simillimum.' Omdat . een product van aas is, vormt de aasachtige geur van lichaamsuitwasemingen, secreties en excreties een keynote voor het gebruik. Andere leidende indicaties zijn: onrust; moet voortdurend bewegen om de pijnlijkheid van de delen te verlichten. 'Constipatie door impactie van feces bij koorts; ontlasting groot, zwart, aasachtig.' 'Rilling begint in de rug, tussen de schouderbladen.' 'Ernstige algemene koude rilling van botten en extremiteiten.' 'In alle gevallen van koorts die beginnen met pijn in de ledematen,' Swan. 'Pols abnormaal snel, geheel buiten verhouding tot de temperatuur.' . 5, vijf druppels in water 's avonds en 's morgens, hielp bij de genezing van een geval van anale fistel bij een patient van Burnett (, p. 66). Onder de werking ervan verdween een zweten op die plek dat de man al vele jaren had; en de huid van zijn handen, die tot droog eczeem neigden, kreeg een veel schoner aanzien. J. S. Hunt (., xxxi. 54) rapporteert vijf gevallen van varikeuze zweren, die alle snel genazen onder . Bellairs (., xxxiv. 298) gaf . 200 aan een oudere vrouw die jarenlang had geleden aan een gezwollen been, vol diepe, ondermijnende wonden, uiterst pijnlijk en met overvloedige afscheiding. ., hadden niets geholpen. Onder . een- of tweemaal daags vormde zich op de kuit 'een grote steenpuist', die zich ontlastte, waarna de verschillende zweren onmiddellijk dichtgingen. De symptomen zijn door warmte (heet water drinken; heet bad). door het hoofd strak te ombinden. door de ledematen uit te strekken; door rond te lopen; door zich om te draaien of van houding te veranderen. Hartwerking en hoest door beweging. Oogbol bij bewegen van het oog. Hoest door beweging en in een warme kamer. rechtop zitten in bed; opstaan. (Hoest rechtop zitten; liggen.)

Relaties

Vergelijk: Septicamin (B. Sanderson zegt dat bacterien en ettercellen hetzelfde chemische resultaat voortbrengen; Pyro. en Sept. kunnen daarom identiek zijn, maar ik acht het beter ze gescheiden te houden); Malar. (het plantaardige Pyrogen); Lach. Bij buiktyfus met pijnlijkheid en een bed dat hard aanvoelt, Bap., Arn., Rhus. > Beweging en het uitstrekken van de ledematen, Rhus. Hoest < door beweging en in een warme kamer, Bry. Uterusbloeding, Ipec. ('als Ipec. faalt wanneer het geindiceerd is, geef dan Pyro.,' Yingling). Aanstootgevende diarree Pso. Zwarte ontlasting, Lept. Constipatie, Op., Sanic., Pb. Lochien dun, foetide, Nit. ac. Braakt water zodra het in de maag warm wordt, Pho. Kloppende hoofdpijn, Bell. Varikeuze, foetide zweren bij oude mensen, Pso. Huid askleurig, Sec. Suppuratie, Hep.

Oorzakelijkheid

Bloedvergiftiging. Ptomainevergiftiging. Vergiftiging door rioolgas. Buiktyfus (late gevolgen van). Dissectiewonden.

1. Geest

Spraakzaam; kan sneller denken en spreken dan ooit tevoren (S). Prikkelbaar (S). Delireert bij het sluiten van de ogen; ziet een man aan het voeteneinde van het bed. Fluistert; in de slaap. Gevoel alsof zij het hele bed bedekte; wist dat haar hoofd op het kussen lag, maar wist niet waar de rest van haar lichaam was. Voelt, wanneer zij op de ene zijde ligt, dat zij een persoon is, en een andere persoon wanneer zij zich op de andere zijde draait. Gevoel alsof zij volgedrongen is met armen en benen. Hallucinatie dat hij zeer rijk is; blijft bestaan na de koorts.

2. Hoofd

Wankelt als dronken bij het opstaan in de ochtend (S). Duizeligheid bij het overeind komen in bed. Pijnen in beide processus mastoidei, < r.; doffe bonzing in de mastoïdstreek (S). Hevig kloppen van de slagaders van slapen en hoofd; elke pulsatie wordt gevoeld in de hersenen en in de oren; de kloppingen komen boven op het hoofd samen (S). Pijnloos kloppen door het hele voorste deel van het hoofd; klinkt als ontsnappende stoom (S). Vreselijke bonzende hoofdpijn > door een strak verband. Onuitstaanbare, barstende, bonzende hoofdpijn met intense onrust (vaak gepaard gaand met hevige neusbloeding, misselijkheid en braken). Gevoel alsof er een kap op zit. Rollen van het hoofd van zijde tot zijde. Voorhoofd badend in koud zweet.

3. Ogen

L. oogbol pijnlijk, < bij omhoogkijken en het oog naar buiten draaien (S). Uitpuilende ogen.

4. Oren

Luid suizen, als een bel, l. oor (ook r.) (S). Oren koud. Oren rood, alsof het bloed eruit zou barsten.

5. Neus

Neusbloeding; werd wakker doordat hij droomde dat hij die had en merkte dat het inderdaad zo was. Niezen: telkens wanneer hij de hand onder de dekens vandaan steekt; 's nachts. Afwisselend dichtgaan van de neusgaten (S). Koude neus. Waaierachtige beweging van de neusvleugels.

6. Gelaat

Gelaat: brandend; geel; zeer rood; bleek, ingevallen en badend in koud zweet; bleek, groenachtig of chlorotisch. Omschreven roodheid van de wangen.

8. Mond

Tong: vooraan wit beslagen, achteraan bruin; geelbruin, slechte smaak in de ochtend (S). Tong: geelgrijs beslagen, randen en punt zeer rood; groot, slap; geelbruine streep over het midden. Tong schoon, glad en droog; eerst vurig rood, daarna donkerrood en uiterst droog; glad en droog; glanzend, blinkend; droog, gebarsten, articulatie bemoeilijkt. Smaak: vreselijk foetide, alsof mond en keel vol pus zitten (veroorzaakt door een dosis Pyro. em, Swan); zoetig. Adem afschuwelijk; als aas.

9. Keel

Difterie met extreme foetor.

10. Eetlust

Geen eetlust (S); ook geen dorst. Grote dorst naar kleine hoeveelheden, maar de geringste hoeveelheid vloeistof werd onmiddellijk teruggegeven. > Door het drinken van zeer heet water. Dorst en braken (hond).

11. Maag

Oprispingen van zuur water na het ontbijt (S). Misselijkheid en braken. Braken: aanhoudend; bruinachtig, koffiedikachtig; foetide, fecaloid; bij impactie of obstructie van de darmen. Braken en purgeren. Braakt water wanneer het in de maag warm wordt. > Door braken. Aandrang tot braken; met koude voeten. Maag voelt te vol aan (S).

12. Buik

Vol gevoel en opgeblazen buik (S). Bij liggen op de l. zijde borrelend of klokkend gevoel in de hypochondrieen, zich naar achteren uitbreidend links van de wervelkolom (S). Pijn in de navelstreek met passage van kleverige, gele ontlasting. Tijdens het rijden in een rijtuig zeurende pijn links van de navel; < door water te drinken; > door neerwaarts ontsnappen van winden. Pijnlijkheid van de buik zo hevig dat zij nauwelijks kan ademen of enige druk op de r. zijde kan verdragen. Zeer hevige snijdende pijnen in de r. zijde, door de rug heen, < bij elke beweging, spreken, hoesten, diep ademen; > liggend op de r. (aangedane) zijde; kreunt bij iedere ademhaling.

13. Ontlasting en Anus

Fecale en dun-slijmerige, en ten slotte bloederige diarree en tenesmen (hond). Twee zachte, kleverige stoelgangen, 8 tot 9 uur 's morgens. Onwillekeurig verlies van ontlasting bij het laten van winden (S). Overvloedige waterige, pijnloze stoelgangen, met braken. Ontlasting vreselijk foetide, aasachtig. Ontlasting sterk geconstipeerd, groot, moeilijk, vergt veel inspanning; eerste deel in bolletjes, laatste deel natuurlijk, met bloedstrepen; anus daarna pijnlijk (S). Constipatie: harde, droge opgehoopte feces; ontlasting groot, zwart, aasachtig; kleine zwarte bolletjes als olijven. Congestie en capillaire stase van het gastro-intestinale slijmvlies, afschilfering van epitheel, bloederige vloeistof die de darmen opzet (hond). (Zweten rond de anus verdwenen; fistel verlicht.)

14. Urinewegen

Schaarse urine; in vierentwintig uur slechts tweemaal geloosd (S). Urine: geel; na staan troebel met een substantie die op sinaasappelschil lijkt; rood bezinksel op de pot, moeilijk te verwijderen; zet sediment af als rode peper (S). Stond 's nachts driemaal op om te urineren (S). (Ziekte van Bright van de nieren.) Urine albuminehoudend, bevattend cilinders; vreselijk foetide, aasachtig. Frequente aandrang om te urineren zodra de koorts opkomt. Ondraaglijke blaastenesmus; krampachtige samentrekkingen waarbij rectum, eierstokken en brede baarmoederbanden betrokken zijn; [genezen in een geval van Yingling met Pyro. cm Swan (en hoger); de volgende menstruatie van de patiente kwam natuurlijk en pijnloos op, terwijl de menses tevoren pijnlijk en uiterst foetide waren.]

15. Mannelijke Geslachtsorganen

Testikels hangen slap naar beneden; het scrotum ziet er dun uit en voelt dun aan.

16. Vrouwelijke Geslachtsorganen

Puerperale peritonitis met extreme foetor; een rottingsgeur. Delen ernstig gezwollen (ziekte van Bright). Menses vreselijk foetide; aasachtig. Menses duren slechts een dag, daarna een bloederige leucorroe, vreselijk foetide. Bloeding van helderrood bloed met donkere stolsels. Septikemie na abortus; foetus of secundines achtergebleven, in ontbinding. (Heeft prolapsus uteri genezen, met neerdrukkend gevoel, > door het hoofd vast te houden en te persen, als bij barensarbeid.) Abces van de l. eierstok, acute bonzende pijn, grote benauwdheid, met koorts en rillingen (Pyro. cm, Swan, veroorzaakte een enorme vloed van witte romige pus met algemene >). Lochien: dun, scherp, bruin of foetide; onderdrukt, gevolgd door koude rillingen, koorts en overvloedige foetide transpiratie.

17. Ademhalingsorganen

Piepen bij het uitademen (S). Hoest; met grote massa's slijm uit het strottenhoofd; < door beweging; < in een warme kamer; hoest = branden in strottenhoofd en bronchien; = pijn in het achterhoofd; = stekende pijn in de lendenen, alleen opgemerkt in de stoel; hoest de hele nacht geel sputum op (S). Hoest > rechtop zitten, < liggen. Expectoraat: roestig slijm; vreselijk foetide.

18. Borst

Pijn in de r. long en schouder, < door spreken of hoesten. Verwaarloosde pneumonie: hoest, nachtzweten, frequente pols, abces was doorgebroken met veel pus met etterachtige smaak (snel herstel onder Pyro. cm. drie doses). Borst pijnlijk, paarse vlekken erop. Hevige samentrekkende pijn binnen het onderste deel van het sternum, soms zich uitstrekkend naar de ribgewrichten en omhoog naar de keel, alsof de oesofagus verkrampt werd. Ecchymosen op de pleura (hond).

19. Hart

Pijn in de streek van de l. tepel, alsof in het hart; versnelde werking; pols 120 (S). Hart moe als na een lange ren; versnelde werking < door de minste beweging (S). Elke pulsatie wordt (pijnloos) gevoeld in hoofd en oren (S). Gevoel alsof het hart vergroot is; duidelijk bewustzijn van het hart (S). Gevoel alsof het hart te vol bloed is. Voelt alsof het hart koud water pompt (Yingling). Hevige, vermoeiende hartwerking. Hartkloppingen of versnelde werking zonder overeenkomstige stijging van de temperatuur. Hartkloppingen < door beweging. Luide hartslagen; hoorbaar voor haarzelf en voor anderen. Kon niet slapen door het suizen en spinnen van het hart; wanneer zij toch sliep, delireerde zij. Cardiale asthenie door septische toestanden. Ecchymosen op hart en pericardium (hond).

20. Hals en Rug

Bonzen van de vaten van de hals, in golven opstijgend vanaf de sleutelbeenderen. Zwak gevoel in de rug; stekende pijn bij hoesten (S).

21. Ledematen

Pijn: in de botten; over het hele lichaam als bij een zware verkoudheid; met pijnlijkheid van het vlees, bed voelt hard aan; > beweging (S). Koude extremiteiten. Gevoelloosheid van handen, armen en voeten, zich uitbreidend over het hele lichaam. Automatische beweging van r. arm en r. been, draaide het kind van r. naar l. totdat de voeten het kussen bereikten: herhaalde zich telkens wanneer zij weer goed werd gelegd (cerebrospinale meningitis).

22. Bovenste Ledematen

Pijn in het schoudergewricht; vooraan, drie duim omlaag langs de arm trekkend (S). Handen en armen gevoelloos. Handen koud en klam. Droog eczeem van de handen.

23. Onderste Ledematen

Zeurende pijn boven de knieen, diep in de botten, terwijl hij bij een heet vuur zit; > door lopen (S). Bij het naar bed gaan zeurende pijn in de patella; > door het been te buigen (S). Zeurende pijn boven de l. knie alsof het bot gebroken was (S). Zeurende pijn boven de knieen in de botten, > door de ledematen uit te strekken (S). Tinteling in de r. kleine teen alsof die bevroren was. Voeten en benen gezwollen (ziekte van Bright). Gevoelloosheid van de voeten.

24. Algemeen

Kan niet langer dan enkele minuten in een houding liggen, > verandering (S). Zwakte in de ochtend, waggelde bij poging om te lopen (S). Nerveus, onrustig (S). Pijn overal, bed voelt hard aan. Grote spierzwakte; snel herstel binnen enkele uren (hond).

25. Huid

Huid bleek, koud, askleurig. Hardnekkige, varikeuze, foetide zweren bij oude mensen.

26. Slaap

Sliep een poosje; werd wakker om in elke denkbare houding te rollen en te woelen (S). Kan niet slapen door hersenactiviteit en opeendringen van ideeen (S). Onrust > na slaap. Roept in de slaap dat er een gewicht op haar ligt. Fluistert in de slaap. Werd wakker gehouden door het spinnen van het hart. Dromen: van verschillende dingen; van zaken.

27. Koorts

'In alle gevallen van koorts die beginnen met pijn in de ledematen' (Swan). Rilt en begint onrustig heen en weer te bewegen; temperatuur stijgt geleidelijk en daalt even geleidelijk (hond). Temperatuur stijgt snel tot 104° F. en zakt snel door hartfalen (hond, dodelijke dosis). Soms kouwelijk en wat pijnlijk; een beetje koortsig (S). Na het middageten overal pijn, de hele nacht kouwelijk, bed voelt hard aan (S). Na in bed te zijn gegaan kouwelijk, tanden klapperen; werd om 10 uur 's avonds wakker in transpiratie over het bovenste deel van het lichaam; > beweging (S). Voelt zich heet alsof hij koorts heeft, maar had slechts 99° F.; voelt als 105°. De hele dag koud en rillerig. Geen vuur kon hem warmen; zit bij het vuur en ademt de warmte ervan in; rillerig zodra hij er vandaan gaat; 's nachts, wanneer de koorts opkwam, had hij het gevoel alsof de longen in brand stonden, moest frisse lucht hebben, wat > gaf. Frequente aandrang om te urineren zodra de koorts opkwam; urine helder als water. Om de andere dag stomme moeraskoorts. Transpiratie vreselijk foetide, aasachtig; walging tot misselijkheid toe bij elke uitwaseming die uit haar eigen lichaam opsteeg. Koud zweet over het lichaam.