Actæa Racemosa
van John Henry Clarke — Woordenboek van de praktische Materia Medica
Cimicifuga racemosa. Actæa monogynia. C. serpentaria. Macrotys racemosa. Botroflus serpentaria. Zwarte slangenwortel. Zilverkaars. (Canada, Georgia, westelijke staten van Amerika.) N. O. Ranunculaceæ. Tinctuur van de wortel. Trituratie van het resinoïde, Macrotyn.
Klinisch
Miskraam, neiging tot / Angina pectoris / Verstoorde eetlust / Rugpijn / Borst, aandoeningen van / Cerebrospinale meningitis / Overgang / Borst, pijnen in / Chorea / Delirium tremens / Middenrif, rheumatisme van / Dyspepsie / Epilepsie / Flauwte / Hoofdpijn / Hart, aandoeningen van / Hyperpyrexie / Hypochondrie / Hysterie / Lumbago / Melancholie / Meningitis / Menstruatie, stoornissen van / Myalgie / Neuralgie / Eierstokken, aandoeningen van / Perichondritis / Pleurodynie / Zwangerschap, stoornissen van / Kraambedmanie / Rheumatische jicht / Rheumatisme / Ischias / Zij, pijn in / Wegzinkend gevoel / Slapeloosheid / Spinale irritatie / Stijve nek / Tinnitus aurium / Tremoren / Uterus, aandoeningen van / Braken tijdens zwangerschap
Kenmerken
Een van de meest uitgesproken symptomen van Actæa rac. wordt gevonden op geestelijk gebied: een gevoel van somberheid en neerslachtigheid, alsof er een zwarte lijkwade over alles lag; dit toont de geschiktheid van het middel bij hysterie en hypochondrie. Er is ook doodsangst, zoals bij Acon. Onophoudelijk praten, van het ene onderwerp op het andere overspringend, zoals bij delirium tremens. Ik heb een hardnekkig geval van epilepsie sterk verlicht, waarbij de aura bestond uit een "wiegende gewaarwording in de hersenen", wat een leidend symptoom van het middel is. Vele symptomen treden op in hoofd en ogen. Gevoel alsof men gek wordt van de hoofdpijn. Hoofdpijn als reflex vanuit de bekkenorganen. De hoofdpijn is frontaal, verticaal of occipitaal en gaat gepaard met hevige pijn in de oogbollen > druk; < geringste beweging. Eigenaardige gewaarwordingen zijn: alsof de schedel wordt opgetild; alsof de bovenkant van het hoofd eraf zou vliegen; alsof er een bout van de schedelbasis naar de kruin heen gaat. Ingeademde lucht lijkt door de schedel heen tot in de hersenen door te dringen en veroorzaakt een koud gevoel. Hevige pijn in en rond de ogen (lancinerend), < bij het bewegen van hoofd of ogen. In gevallen van tinnitus aurium heeft het in de reguliere praktijk genezend gewerkt, in doses van 15 tot 30 druppels van de tinctuur, of dit nu door directe of reflexe irritatie kwam (L'Art Méd., juli, 1898). In het gelaat is er jukbeensneuralgie, die 's nachts ophoudt. Er zijn vele symptomen van gestoorde spijsvertering, slechte smaak en adem en een beslagen tong; kleverig speeksel, taai slijm in de keel. Wegzinkend gevoel in het epigastrium is zeer uitgesproken. De vrouwelijke geslachtsorganen worden bijzonder sterk beïnvloed door Actæa. Pijnen van uterus en eierstokken zijn zeer uitgesproken. Submammaire pijnen. Drukgevoeligheid van de uterusstreek. Pijnen schieten dwars door de onderbuik, van de ene zijde naar de andere. Pijnlijke en onregelmatige menstruatie. Leukorroe, met gevoel van zwaarte in de uterus. Weeënachtige pijnen. Pijnen in de linker eierstok. Wanneer het vóór de uitgerekende datum wordt gegeven, maakt het de bevallingen gemakkelijker; geneest het zwangerschapsmisselijkheid en voorkomt het naweeën en overgevoeligheid. Volgens Lippe is een karakteristieke indicatie: "De pas ontledigde uterus raakt als het ware vastgeklemd in het bekken met hevige pijn." Kraambedmanie is ermee genezen. Het heeft ook levendgeboren kinderen verzekerd bij vrouwen die voordien, zonder aanwijsbare oorzaak, alleen doodgeboren kinderen hadden gekregen, wanneer het gedurende twee maanden vóór de termijn dagelijks in doses van 1x werd gegeven. Op respiratoir gebied is een droge, kwellende hoest, 's nachts en bij elke poging tot spreken, het meest karakteristieke kenmerk. De rheumatische werking van het middel blijkt uit pijnen in borst en hart en pijnen in de gewrichten en ledematen. Ik heb een pijn in de nek als zeer karakteristiek ervaren. Rheumatisme dat de wervelgewrichten aantast, vooral in de nek. Cerebrospinale meningitis; hoofd en nek achterovergetrokken. Er zijn stekende pijnen in de borst, vooral in de hartstreek en naar de linkerarm, die gevoelloos is () alsof hij aan de zijde gebonden is. Hartkloppingen bij de geringste beweging. Het hart houdt plotseling op. Een patiënt die doses van 6 druppels van de Ø-tinctuur nam, klaagde over een gevoel "alsof zijn hart was blijven stilstaan." De pijnen van . zijn als stroomschokken hier en daar: scherp, lancinerend in verschillende lichaamsdelen; borst- en baarmoederpijnen schieten van zijde naar zijde. Er is overal een algemeen gekneusd gevoel alsof alles beurs is; door aanraking. Rust , beweging . Koude lucht lijkt het organisme binnen te dringen; men is er zeer gevoelig voor. Maar hoofdpijn is in de open lucht; in een warme kamer. De symptomen zijn 's nachts (jukbeensneuralgie 's nachts); 's morgens. Pijnen in armen en Achillespees, naarmate de avond nadert. Tijdens de menses. Eten . Het past bij de climacterische periode; bij nerveuze personen; bij kinderen tijdens het tanden krijgen.
Relaties
Het is verwant aan Act. spi. en de andere Ranunculaceæ. Acon. werkt als antidotum tegen de slapeloosheid, en Bapt. verlichtte de hoofdpijn en misselijkheid van het middel. Het lijkt op Acon. in doodsangst en onrust; op Bry. en Puls. in rheumatisme; op Cauloph. bij uterusaandoeningen, ook Sep., Nat. m., Lil. t., Ign., Gels. (uterushoofdpijn); Lyc. (pijnen gaan van zijde naar zijde); Ars. (angst om alleen te zijn); Calc. (visioenen van ratten en muizen). In een geval van vergiftiging door boerenwormkruid (ingenomen door een zwangere vrouw in de vijfde maand om een miskraam op te wekken), met hoge koorts, rheumatische pijnen, drukkend-naar-beneden gevoel en abdominale gevoeligheid, bracht Act. r. snel verlichting nadat Acon. en Bry. hadden gefaald. De zwangerschap ging tot voldragen termijn.
Het resinoïde van Act. r., Macrotyn., is in de lagere trituraties bij voorkeur boven de tinctuur gebruikt, vooral in gevallen van lumbago.
Oorzaken
Angst. Schrik. Teleurgestelde liefde. Mislukking in zaken. Overinspanning. Baren.
1. Geest
Bij alle psychische symptomen ontbreekt een natuurlijke samenhang. Denkt dat zij gek wordt; met hoofdpijn op de kruin. Ellendig, neerslachtig gevoel. Somberheid alsof over alles een zwarte lijkwade hangt. Voelt zich bedroefd en bekommerd, met zuchten. Manie na het verdwijnen van neuralgie. Kraambedmanie. Suïcidaal. Onophoudelijk praten, van het ene onderwerp op het andere overspringend. Visioenen van ratten, enz. Doodsangst. Niet geneigd de aandacht op iets te richten. Prikkelbaar. Onverschillig, zwijgzaam. Krijgt een flauw gevoel in het epigastrium bij het ontmoeten van een vriend. Gevolgen van schrik; teleurgestelde liefde; mislukkingen in zaken.
2. Hoofd
Duizeligheid, volheidsgevoel en doffe, zeurende pijn op de kruin. Wiegende gewaarwording in de hersenen. Tijdens het slapen duizelt het hoofd. Bloedaandrang naar het hoofd; de hersenen lijken te groot voor de schedel. Hoofd dof en zwaar als na een braspartij. Doffe, zeurende pijn, vooral in het achterhoofd, gedurende namiddag en avond; < binnenshuis > in de open lucht. Hoofdpijn door het hele hoofd heen, met een duidelijk beurs gevoel in de occipitale streek. Gevoel alsof er een bout van de hersenbasis naar de kruin heen gaat. Aanhoudende doffe pijn in het achterhoofd, zich uitstrekkend naar de kruin. Hevige pijn in hoofd en oogbollen, verergerd door de geringste beweging. Ondraaglijke pijn aan de rechterzijde van het hoofd, achter de orbita. Het lijkt alsof de bovenkant van het hoofd eraf zal vliegen. Hoofdpijn > in de open lucht. Hoofdpijn bij studenten. Gevoel alsof de kruin zich opende en koude lucht binnenliet.
3. Ogen
Hevige zeurende pijnen in de oogbollen; > door druk, < geringste beweging. Pijn boven de ogen, uitstralend naar het achterhoofd. Ciliaire neuralgie; acute pijnen in de oogbollen of in de slapen, uitstralend naar de ogen, zo hevig, vooral 's nachts, dat het leek alsof de patiënt gek zou worden. Verwijdde pupillen, met donkere vlekken voor de ogen. Eigenaardige wilde blik uit de ogen.
4. Oren
Gevoelig voor het geringste geluid. Suizen in het l. oor, later in beide oren. (Tinnitus door irritatie van de gehoorzenuw, direct of reflex.)
6. Gelaat
Bleek, ogen groot, ingevallen, omgeven door donkere kringen. Voorhoofd voelt koud; doodsbleek. Neuralgie van het jukbeen; de pijn verdwijnt 's nachts en keert de volgende dag terug. Frequente hitteopwellingen; wil in de open lucht zijn. Lippen droog; onderlip gebarsten alsof erop gebeten was.
8. Mond
Adem onaangenaam. Mond en tong voelen warm en droog aan. Dik slijm op de tanden. Spuwen van dik, kleverig speeksel. Tong gezwollen.
9. Keel
Taai slijm in de keel; keelschrapen. Droge plek in de keel, die hoest veroorzaakt; droogheid van de keelholte, met voortdurende neiging om te slikken; volheidsgevoel in de keelholte: mond en gehemelte gezwollen; nek stijf. Ontstoken keel; pijn wekt hem 's nachts.
11. Maag
Misselijkheid, oprispingen, hoofdpijn en tremor (meer bij vrouwen). Misselijkheid bij uterusaandoeningen. Stekende pijnen dwars door de onderbuik. Wegzinkend of leeg gevoel in het epigastrium.
12. Buik
Periodieke koliekpijnen, beter door dubbel te buigen en na de stoelgang. Ondraaglijke pijnen in de ingewanden, onderrug en ledematen. Buikspieren beurs. Stekende pijnen dwars door de onderbuik.
13. Stoelgang
Afwisselend diarree en constipatie. Frequente, dunne, donkere, stinkende ontlastingen.
14. Urinewegen
Onophoudelijke urinelozing. Vaak urineren en hoeveelheid urine vermeerderd. Drukkend gevoel in de streek van de nieren en de onderrug.
16. Vrouwelijke geslachtsorganen
Menses overvloedig, vroeg; donker, gestold; schaars, onregelmatig, vertraagd of onderdrukt. Hysterische of epileptische spasmen ten tijde van de menses. Voelt zich vreemd, spreekt incoherent, schreeuwt, probeert zichzelf te verwonden. Pijnen in de uterusstreek schieten van zijde naar zijde. Pijnen in de eierstokstreek schieten omhoog. Drukkend-naar-beneden gevoel in de uterusstreek en onderrug; ledematen voelen zwaar, loom. Hevige pijn in het onderste deel van de buik. Rheumatische dysmenorroe. Leukorroe, met gevoel van zwaarte in de uterus. Tijdens de zwangerschap: misselijkheid; valse weeënachtige pijnen; stekende pijnen dwars door de buik; slapeloosheid. Tijdens de bevalling: "rillingen", eerste stadium; weeën te sterk; krampachtige cardiale neuralgie; lochiën onderdrukt (door kou of emoties); starre baarmoedermond; kraambedmanie. Neiging tot miskraam in de derde maand. Submammaire pijnen, het ergst aan de l. zijde. Branden in de mammae.
17. Ademhalingsorganen
Nachtelijke hoest, droog, voortdurend, kort, < bij elke poging tot spreken. Prikkeling in de keel, met heftige hoest. Pijnen in de (r.) zijde van de borst, < door beweging, kreten ontlokkend. (Rheumatisme van het middenrif. Pleurodynie.)
19. Hart
Pijn in de hartstreek, gevolgd door hartkloppingen; pijnen trekken door de l. arm, die gevoelloos is alsof hij aan de zijde gebonden is. Pols zwak en onregelmatig; of snel en vol. Hartkloppingen bij de geringste beweging.
20. Nek en rug
Hevige pijn in de nek (rheumatische koorts; cerebrospinale meningitis). Rheumatische pijn in de spieren van nek en rug; een gevoel van stijfheid en retractie. Hevige bliksemachtige pijnen bij posterieure spinale sclerose. Stijve nek door koude lucht, door zelfs de handen te bewegen. Gevoeligheid van de wervelkolom; vooral in de cervicale en bovenste dorsale streek. Hevige zeurende pijn in de lumbale en sacrale streken; langs de dijen en door de heupen heen, met zwaar drukkend naar beneden gevoel. Hoofd en nek achterovergetrokken (bij vlekkoorts).
21. Ledematen
Rheumatische pijnen in de gewrichten, met warmte en zwelling. Zeurende pijn in de ledematen. Overmatige spiergevoeligheid. Rheumatisme dat de spierbuiken aantast. Trillen van de vingers bij het schrijven. Trillen in de ledematen, kan nauwelijks lopen. Onaangenaam gevoel in de ledematen, waardoor onrust ontstaat.
22. Bovenste ledematen
Pijnen langs de armen met gevoelloosheid alsof een zenuw bekneld is. De l. arm voelt alsof hij aan de zijde gebonden is (chorea). Voortdurende onregelmatige beweging van de l. arm; is onbruikbaar (chorea). Koud zweet op de handen. Trillen van de vingers, vooral bij het schrijven.
23. Onderste ledematen
Zeurende pijn in sacrum, lumbale streek en langs het l. been omlaag. Drukkend gevoel rond de heupen met pijn in het sacrum. Tegen de avond beurs gevoel, zeurende pijn en stijfheid in de streek van de Achillespees. Doffe, zeurende, brandende pijn in het tweede gewricht van de r. grote teen, omhoog uitstralend langs het been.
24. Algemeenheden
Rheumatisme. Zwakte, trillen en krampachtige werking van de spieren. Nerveus sidderen; tremor door het hele lichaam. Afwisselend tonische en clonische spasmen. Epileptische en hysterische convulsies. Scherpe, lancinerende pijnen in verschillende lichaamsdelen, geassocieerd met irritatie van eierstok of uterus. Werkt vooral op de l. zijde. Pijnen komen plotseling op. Pijnen als stroomschokken hier en daar. Chorea. Algemeen gekneusd gevoel van het hele lichaam, alsof het beurs is.
26. Slaap
Hardnekkige slapeloosheid. Slaaploos, kan niet rusten, moet van houding veranderen; schoktrekkingen van de ledematen. Onaangename dromen dat men in moeilijkheden verkeert. Rusteloze slaap.