Kınakına (China)
By James Tyler Kent — Homeopatik Materia Medika Üzerine Dersler
Şimdi Cinchona, yani China incelemesine geçelim. Sıtmalı etkiler nedeniyle çok nevralji çekmiş, tekrarlayan kanamalardan ötürü anemik ve hastalıklı bir hale gelmiş kişilerde China gerektiren belirtiler gelişmeye eğilimlidir.
China, büyük bir solukluk ve güçsüzlükle birlikte giderek artan bir anemi durumu oluşturur. Bazen pletorik bireylerde de endikedir; ancak bu istisnadır ve bu sınıfta bile belirtilerin kaşektik duruma yöneldiğini görürüz; remedinin zamanında etkisiyle bu durum önlenir.
Bütün bedende yavaş yavaş artan bir hassasiyet, sinirlerde giderek artan bir sinirlilik vardır; sinirler sürekli huzursuzdur, öyle ki bu kişiler şöyle der:
“Doktor, bana ne oluyor, çok sinirliyim?”
Ağrılar: Ekstremitelerde ve bütün vücutta saplanıcı, yırtıcı, kesici ağrılar vardır. Ve dokunmaya hassasiyet öylesine fazladır ki sinirlerin seyri çoğu zaman belirginleşebilir; örneğin parmaklardaki küçük sinirler, aşırı hassasiyetleri nedeniyle seçilebilir.
China hastası giderek dokunmaya, harekete, soğuk havaya karşı daha hassas hale gelir; öyle ki maruz kalınca üşütür. Ağrılar rüzgara maruz kalmakla, soğuk havayla ortaya çıkar ve hareketle, dokunmayla artar.
Kininle bastırılmış eski sıtmalı durumlar; giderek artan solukluk, kansızlık, kaşeksi; sonunda hasta sürekli üşütür, karaciğer şikayetleri, barsak şikayetleri, mide bozukluğu yaşar; yaptığı hemen her şey onu perişan ve hasta eder.
Meyve yediğinde hazımsızlık olmadan edemez; ekşi şeyler yiyemez. Bitkindir, soluktur, balmumu gibi bir görünümü vardır, kinin etkisinde kalmış kişilerde görülen türden ağrılar çeker ve en ufak eforda terlemeye başlar.
Bu hasta kolay kanar; vücudun herhangi bir açıklığından, burundan, boğazdan, uterustan kanar. Ve kanamadan sonra şikayetler başlar.
Bu remedinin genel konstitüsyonel durumu boyunca, kanamalarla bağlantılı olarak konjesyona ve çoğu kez iltihaplanmaya eğilim vardır. Kanayan bölümde ya da uzak bölümlerde iltihap gelişir. Örneğin bir kadın düşük yapar, kanaması olur ve görünürde hiçbir tahrik edici neden yokken uterusun ya da akciğerlerin iltihabı başlar.
Bu iltihaplanmalarla birlikte dokularda büyük bir irrite olabilirlik, yırtıcı ağrılar, kaslarda kramp tarzında kasılmalar ve gerçek konvülsiyonlar da vardır. Bir China hastası azıcık kanadığında, örneğin doğum sırasında, kanamanın tam ortasında konvülsiyonlar başlar. Başka herhangi bir remedy düşünmeniz neredeyse gerekmez.
Bunu gösteren öteki tek ilaç Secale'dir, ama ikisi birbirine benzemez. Secale, soğuk havada bile üzerindeki örtülerin hepsinin kaldırılmasını ve pencerelerin açılmasını ister. Doğum eylemi sırasında bir China hastasına hava cereyanı çarparsa konvülsiyonlara girebilir.
Doğumun ortasında ağrılar kesilir ve konvülsiyonlar başlar. Bu iltihabın bir başka özelliği de hızlı ilerlemesi ve şiddetidir; çabucak gangrene gider. Kanamadan sonra iltihap gelişir ve kısımlar hızla siyaha döner.
China'da venlerde dolgunluk vardır. Tam olarak variköz bir durum değil, daha çok ven duvarı örtülerinin bir çeşit paralizisi gibidir. Ateş sırasında venler dolar.
Bütün bu şikayetler çökmüş konstitüsyonlarda, zayıf, hassas hastalarda, özellikle hassas kadınlarda gördüğümüz türdendir. Çiçek kokularına, yemek pişirme kokularına, tütüne hassastırlar. Güçsüz, gevşek, aşırı zayıflamış, soluk; kalbi zayıf, dolaşımı zayıf ve dropsiye eğilimlidirler.
Dropsi bu remedy boyunca uzanır; anasarka ve ayrıca kapalı boşlukların dropsisi görülür. Bu dropsinin tuhaf yanı, kanamadan sonra ortaya çıkmasıdır. Anemik durumda, kan kaybını doğrudan takiben dropsi belirir. Tipik China hastası budur.
Mukoz membranlar: Bütün mukoz membranlarda kataral durum. Sarılıkla sonlanan gastro-duodenal katar. Sarılıklı eski karaciğer vakaları. Uzun süre sıtmalı miasmanın etkisi altında yaşamışlardır. Zayıf, hassas, anemik. Bu tür vakaları Güney'de, Güneybatı'da ve Mississippi Vadisi boyunca görürüz.
Periyodisite: China için en önemli endikasyon sayılır, fakat bu bir hatadır. Periyodisite, Quinine verilmesine dayandırılan belirtidir. China'da periyodisite vardır, ama birçok başka remedyden daha fazla derecede değildir ve rutin reçete yazanların sandığı kadar sık endike değildir. Allopatlar, şikayetlerde herhangi bir periyodisite olduğunda Quinine verirler. Yine de periyodisite bu remedyde güçlü bir özelliktir. Ağrılar her gün belirli bir saatte düzenli olarak gelir. Aralıklı ateşler de düzenli olarak ortaya çıkar ve düzenli bir seyir izler.
Bu periyodisitenin bir parçası da geceleyin kötüleşme ve bazen tam gece yarısında keskinleşmedir. Her gece saat 12'de düzenli olarak gelen kolikte, bunun bir China koliği olduğunu belki bir hafta sonra fark edersiniz. Bir hanımda her gece saat 12'de kolik ve karında şişkinlik oluyordu.
Birçok gece çektikten sonra tek doz China, daha başka hiçbir sıkıntının gelmesini önledi. Düzenli aralıklarla gelen burun kanaması. Gece ishal. Gece boyunca birkaç kez fışkırır tarzda, siyah, sulu dışkılama; gündüz ise yalnızca yemekten sonra .
Yemekten sonra genel bir kötüleşme vardır. Bunun, cereyana hassas, soğuğa hassas, şikayetleri soğuk havaya maruz kalmakla başlayan; dokunmaya hassas, harekete hassas, üşüyen bir hasta olduğunu unutmayın. Dokuların aşırı irrite olabilirliği vardır.
China, kanın ve başka hayvansal sıvıların kaybını izleyen durumlarda endikedir; örneğin cinsel aşırılıklardan, gizli kötü alışkanlıklardan muzdarip olanlarda. Güçsüz, uykusuz ve sinirli hale gelmişlerdir.
Deride güçsüzlük ve genel soğukluk vardır; ekstremitelerde seğirmeler ve sıçramalar; kaslarda içe doğru çeken ağrılar ve kramplar; kronik sıçramalar; epileptiform konvülsiyon; paralitik güçsüzlük; başa kan hücumu; kulaklarda çınlama; gözlerin önünde kararma; en ufak tahrikle bayılma.
Zihin
China kaşeksisi böyledir ve bunu göz önünde tutunca zihinsel durum size pek de şaşırtıcı gelmeyecektir. Bu, bu sinirli, hassas hastadan bekleyeceğiniz şeyin tam kendisidir. Zihinsel güçsüzlük. Düşünememe ya da hatırlayamama. Gece korkularla dolu olma. Hayvanlardan, köpeklerden, sürünen şeylerden korku. İntihar etmek ister, ama cesareti yoktur. Zihin giderek zayıflar; yanlış ifadeler kullanır ya da sözcükleri karıştırır.
Gece uyanık yatar; planlar yapar, teoriler kurar, hayal şatoları inşa eder, bir gün yapacağı harika şeyleri düşünür. Sabah olunca nasıl böyle saçma şeyler düşünebildiğine şaşar.
Uykudan sonra zihni berraktır ve hayatın işlerine daha felsefi bakar. Zihinsel emek gerektiren hiçbir düşünceyle meşgul olamaz. Çalışmaktan korkar. Apatiktir, kayıtsızdır, morali bozuktur, sessizdir, düşünmeye isteksizdir. Zihni denetleyemez, ona yapmak istediğini yaptıramaz. Görüyorsunuz, bu henüz gerçek bir delilik değildir.
Bu zihinsel durum kanamadan sonra ortaya çıkar. Kanamadan sonra uykusuzluk. Büyük kan kaybı yaşamış bir kadın gece gece uykusuz kalır.
Kanamadan sonra baş dönmesi olabilir. Bu doğal bir sonuçtur; baş dönmesi ve bayılma. Ama olağan olarak, birkaç gün uygun beslenmeden sonra bu belirtiler kaybolur. China hastasında ise kötüden daha kötüye giderler. Şiddetli kanamadan sonra kadın kan yapamaz. Özümseme bozukluğu vardır ve vertigo günlerce, haftalarca sürer. China düzeni yeniden kuracaktır.
Baş
Bu remedy baş ağrılarıyla doludur. Çökmüş konstitüsyonlarda konjestif baş ağrıları. Ekstremiteler soğuktur ve beden soğuk terle örtülüdür. Koparıcı, yırtıcı ağrılar. Bastırıcı ve zonklayıcı. Başa hava çarpar çarpmaz bu ağrılar başlar.
Baş ağrısı sıcak odada daha iyidir; dokunmayla daha kötüdür; hareketle daha kötüdür; soğukla daha kötüdür. Başlıca özellikler bunlardır. Hafif bir dokunuş rahatsızlığı artırır. Ama istisnaya dikkat edin. Hafif basınç kötüleştirirken, sert basınç China ağrılarını hafifletir.
Dokuların hassasiyeti; sinirlerin seyri boyunca hassasiyet; ağrılar dokunmayla, soğuk havayla ortaya çıkar. Başta, şakaklarda parmaklarla hissedilebilen nabız gibi atımla birlikte batıcı ağrılar; sert basınçla hafifler, ama dokunmayla kötüleşir.
Yürümenin sarsıntısı ve hareketi başı incitir. Yatakta dönmek bile kötüleştirir. Arabaya ya da sarsıntı yapan herhangi bir araca binemez. Sert basınçla hafifler. Zonklayıcı baş ağrıları; hava cereyanıyla, açık havada, en ufak dokunuşla kötüleşir; sert basınçla hafifler. Saçlı deri sanki saçlar kabaca tutulup çekiliyormuş gibi hisseder. Dokunmaya hassastır. Saçlı deride bol terleme. Baş ağrıları gece kötüleşir. Cinsel aşırılıklardan; hayvansal sıvı kaybından kaynaklanan baş ağrıları.
Gözler
Şimdi göze geliyoruz. Fotofobi. Sklerada sarılık. Soğuk rüzgara maruz kalma nevralji başlatır; sakin kalmakla ve sıcak tutulmakla hafifler.
“Gece körlüğü, görmenin bulanıklaşması.
Gözlerde kum varmış hissi.
Ağrılar ışıktan daha kötüdür.
Karanlıkta daha iyidir.”
Kulaklar
Kulakta ve burunda, gözlerdekiyle aynı hassasiyeti bulursunuz; en küçük ses bile ağrılıdır. Kulaklarda çınlama; uğultu, vızıltı ve ötme, cırcır böceği gibi cıvıldama. Orta kulakta kuru katar. İşitme güçlüğü bu durumun az görülmeyen bir sonucudur.
Bu durum yavaş yavaş artarak tam sağırlığa kadar gider ve hasta artiküle sesleri ayırt etme yeteneğini kaybettikten uzun süre sonra bile kulaktaki gürültüler sürer. Kulaktan kanama. Kötü kokulu, kanlı, pürülan akıntılar.
Burun
Anemik hastalarda sık burun kanaması. Burada da yine kuruluk ve kataral durumlar vardır. Kuru koriza; ya da akıcı koriza, bastırıldığında şiddetli baş ağrılarına yol açar. Kokular bulantı yapar. Çiçek, yemek pişirme ve tütün kokularına hassasiyet.
Yüz
Yüz solmuş, çökmüş, sarımtırak, anemik, hastalıklı görünür. Ateş varken ve bazen üşüme evresindeyken kırmızıdır, ama apirekside soluk, hastalıklı ve sarımtıraktır. Yüz nevraljisi; alışılmış modalitelerle birlikte yırtıcı, koparıcı, bıçak saplanır tarzda ağrılar.
Yüz venleri belirgin şekilde doludur. Bu, China tipi aralıklı ateşlerde ateş ve terleme sırasında sık görülür.
Dişler
Dişler gevşer, diş etleri şişer. Dişler çiğnerken ağrılıdır; fazla uzamış gibi hissedilir. En ufak soğukla diş ağrısı.
Çocuk memeyi her emdiğinde, dişler çekilip çıkarılıyormuş gibi koparıcı ağrı. Dişlerin ve diş etlerinin çevresinde eksüdasyonlar. Ateşin düşük tiplerinde siyah, fetid görünüm ve büyük bir pütresans vardır.
Tat: Tat duyusu aşırı derecede keskindir. O kadar abartılmıştır ki hiçbir şey doğal tadında gelmez.
“Ağızda acı tat.
Yiyecekler acı ya da fazla tuzlu gelir.
Dil ucunda biber sürülmüş gibi yanma.
Ağızda ve boğazda kuruluk.
Yutma zorluğu.”
Bazen kurt iştahı vardır, ama en yaygın özelliklerden biri her şeyden tiksinme; bütün yiyeceklere karşı tiksinmedir. China hastası yeme konusunda çoğu kez pasiftir.
Yemek yemeye oturur ve yiyecek ona oldukça iyi gelir, karnını doldurur. Ama yiyip yememesi onun için pek fark etmez.
“Tiksinme ve şiddetli açlık.”
“Açlık vardır, yine de iştah yoktur.
Yemeye ve içmeye karşı kayıtsızlık.
Yalnız yerken biraz iştah ve yiyeceklerin doğal tadı geri gelir.
İştah kaybı.
Bütün yiyeceklere karşı tiksinme.
Ekmeğe karşı tiksinme.”
İştahı değişkendir. Susuzluk özeldir. Hasta şöyle der:
“Üşüme nöbetimin şimdi geleceğini biliyorum, çünkü susadım.”
Susuzluk: üşümeden önce vardır, ama üşüme başlar başlamaz susuzluk kalmaz. Fakat ısınmaya başlayınca susamaya başlar; yani ikisinin üst üste bindiği dönemde susar, fakat üşüme iyice azalıp ateş basınca susuzluğu da diner ve yalnızca ağzını ıslatmak ister.
Ama sıcak evre azalmaya başlayınca aldığı miktarı artırır ve terleme boyunca ne kadar su içse az gelir .
Susuzluk üşümeden önce ve sonra vardır ve susuzluk terleme sırasında . Üşüme sırasında susuzluk yoktur. Sıcak evrede susuzluk yoktur. Aralıklı ateş vakalarının daha çoğunu Ipecac ve Nux vomica , ile, China ile olduğundan daha çok iyileştirirsiniz. China'nın iyi belirlenmiş üşüme, ateş ve terleme evreleri vardır.
Mide
Balık ve meyve yemekten, şarap içmekten kaynaklanan mide belirtileri. Patlayacakmış gibi gazlı distansiyon. Sürekli geğirmeler vardır, yüksek sesli ve güçlüdürler, ama yine de rahatlama olmaz; flatulans o kadar yaygındır. Carbo veg.'de biraz geğirdikten sonra rahatlama olur. Lyc.'de ikisi de vardır.
Ateşin düşük tiplerinde karın ve midede timpanitik distansiyon. Barsaklardaki ağrılı hassasiyet nedeniyle hareket edemez. Kan kusma. Bazen ardından ekstremitelerde dropsi gelir.
“Hıçkırık.
Bulantı.
Kusma.
Yiyecek tadında geğirmeler ya da acı, ekşi geğirmeler.
Sık kusma.
Ekşi mukus, safra, kan kusma.”
Gece ortaya çıkmaya eğilimlidir. Midede nabız gibi atım ve guruldama. Midede soğukluk hissi. Meyve yedikten sonra fermantasyon. Asidite. Sütten sonra mide bozuklukları.
İshal: Barsaklardan bol miktarda, sulu, siyah dışkı. Karında gurgulama ve guruldama. Yemekten hemen sonra ve gece dışkılama olur. Barsaklardan çok miktarda gaz çıkar. İshal yavaş yavaş başlar. Dışkılar giderek daha sulu hale gelir. Aşırı zayıflama ve gece kötüleşmesiyle birlikte kronik ishal. Petroleum'da da kronik ishal vardır, ama yalnızca gündüzleri.
Genital organlar: Erkek genital organlarında en çarpıcı özellik güçsüzlüktür. Kadın genital organlarında ise farklı bir grup durum vardır. Uterin kanamalara yatkın bir kadında, overlerin ani ve keskin bir iltihap atağını her an bekleyebilirsiniz.
Uterustan kanama. Prolapsus. Adet çok erken ve çok boldur; siyah, pıhtılı kan; menstrüel kolik; metroraji.
Ağrılar ve konvülsiyonlar; konvülsiyonlar kanamanın ortasında başlar; uterusta kanamayla birlikte kramplar; doğum ağrısı benzeri sancılar; kulaklarda çınlama; görme kaybı; yatakta aşağı kayma. Doğumdan sonra loşi boldur ve çok uzun sürer. Sağlığın uzamış laktasyondan bozulması; diş ağrısı; yüz nevraljisi.
Solunum
Zor solunum, hırıltı ve göğsün mukusla dolması; mukuslu astım.
“Göğüste, sanki şiddetli bir kan hücumundan oluyormuş gibi basınç; şiddetli çarpıntı, kanlı balgam, ani bitkin düşme.”
Gece kuru, boğucu öksürük; bol gece terlemeleri. Göğüste ağrılar; soğuğa karşı giderek artan hassasiyet; eller soğukken yüzde ısı ve kızarıklık.
Omurga boyunca ağrılı hassas noktalar vardır. Ekstremitelerde yırtıcı, saplanıcı ağrılar; ısıyla ve sert basınçla hafifler, dokunmayla ve üşümekle ortaya çıkar. Gece daha kötüdür.
“Dizler zayıftır, özellikle yürürken.”
China, düşük tip ateşleri, remittan ya da aralıklı, tifo ya da sıtmalı ateşleri iyileştirir.