Viburnum Opulus.

Yüksek kızılcık çalısı. Kramp kabuğu. Su mürveri. (Bahçelerimizdeki Gueldres gülü ya da kartopu ağacı, kültüre alınmış ve steril çeşittir.) N. O. Caprifoliaceæ. Taze kabuğun tentürü.

Klinik

Doğum sonrası sancılar / Gebelik öksürüğü / Kramplar / Dismenore; spazmodik; nevraljik; membranöz / Kulaklarda ağrı / Epididimit / Baş ağrısı / Histeri / Yalancı doğum sancıları / Lumbago / Ağrılı menstruasyon / Düşük / Ovaryumlarda ağrı / Paralizi / Uterusta kramplar; aşağı bastırıcı his

Özellikler

Viburnum opulus, Büyük Britanya'ya özgü olup kıtanın ve Amerika'nın kuzey kesimlerine geniş ölçüde yayılmıştır. Amerika'da (Hale'in dediğine göre) yabani türe "Cramp bark" denir ve özellikle dismenore başta olmak üzere ağrılı spazmodik hastalıklardaki iyileştirici etkilerinin bilgisi Amerikan yerlilerinden gelmektedir. Tentürün güçlü bir Valerianic acid kokusu vardır (tıpkı Vib. tinus'unkinin de olduğu gibi). Hale bilgisini ev içi kullanımdan edinmiştir. Şu endikasyonları ve kullanım talimatlarını verir: (1) Spazmodik dismenorede, adet döneminden bir hafta önce Ø ya da 3x'ten birkaç damlayı günde üç kez verir; ağrılar başlar başlamaz saatte bir, ağrılar şiddetliyse on beş dakikada bir. (2) Doğumdan önce gelen yalancı sancılar. (3) Doğum sonrası sancılar; her sancıdan sonra bir doz. (4) Gebe kadınların karın ve bacak krampları. (5) Ağrılar spazmodik ya da düşük tehdidi niteliğindeyse düşüğü önlemek için. Hale bunun galvanizma gibi etkidiğini düşünür; Neftel'in galvanizma ile iyileştirdiği bir dizi vakaya tıpatıp benzeyen vakaları bununla iyileştirmiştir. İlk proving'ler H. C. Allen tarafından, on bir kadın ve erkek proverin yardımıyla, Ø ile 1. ve 30. dilüsyonlar kullanılarak yapılmıştır. Bunların semptomları Şema'nın temelini oluşturur. Oakland'lı Dr. Susan J. Fenton (Pac. C. J. H., yeniden basım New Eng. M. Gaz., xxx. 405), altı prover üzerinde Vib. o. proving'i yapmıştır. Altı kişiden biri tentürü drahm dozlarına kadar aldığı hâlde tek bir semptom bile göstermemiştir. Bir prover birçok semptomdan kurtulmuş, fakat yeni hiçbir semptom geliştirmemiştir. Öteki dördünde çok belirgin semptomlar görülmüş, bunları Şema'da (F1), (F2), (F3) ve (F4) ile işaretledim. Bunlar şunlardı: (1) Bayan A., 49 yaşında, uzun boylu, ince yapılı, rijit yapılı, koyu saçlı ve gözlü, sinirli-safralı, (F1). (2) Bayan B., 21 yaşında, kısa boylu, tombul, koyu saçlı, gri gözlü, flegmatik, (F2). (3) Bayan D., 24 yaşında, hemşire, kısa boylu, tombul, koyu saçlı ve gözlü, safralı mizaçlı, sağlığı iyi, (F3). (4) Bayan E., 21 yaşında, hemşire, orta boylu, koyu kahverengi gözlü, koyu saçlı, parlak, canlı mizaçlı, (F4). Hepsi başlangıçta potensleri almış, fakat hiçbir semptom ortaya çıkmamıştır. Tentürü alınca hepsinde, değişikliklerle birlikte, şu semptomlar görülmüştür: öne geçen ya da karın çevresinden uterusa dolanan şiddetli sırt ağrısı. Kramp tarzında pelvik ağrı. Şakak baş ağrısı. Üçünde ağrılarla birlikte bulantı vardı. Hepsinde "bütün bedende hastalık hissi" vardı. Birinde bir adet dönemi atlandı; ikisinde menses çok erken geldi. İyileşen vaka şuydu: Bayan F., 25 yaşında, ev idarecisi, orta boylu, biraz ince yapılı, sarışın, sanguin, 1891'in sonlarına kadar güçlüydü (yani proving'den 3 1/2 yıl önce); o zaman şiddetli pelvik konjesyon geçirdi ve on beş ay tedavi altında kaldı, bunun büyük bölümünde yataktaydı. Haziran 1892'de büyük rahatlama sağlayan bilateral ooforektomi yapıldı; fakat şiddetli ağrılı pelvik konjesyon atakları yine de sürdü, başlangıçta iki ile dört haftada bir, daha sonra daha seyrek geldi ve genel sağlıkla kuvveti bozdu. Semptomlar şunlardı: alt karın boyunca geçen dayanılmaz ağrılar; aşağı bastırıcı his ve belden pelvisin alt kısmına kadar beden çökecekmiş duygusuyla birlikte; rektumda şiddetli ağrıyla beraber bütün vücutta tarif edilemez bir hastalık hissi; ruh hâlinde büyük çöküntü; semptomlar yatınca >. Vib. o. Ø üç damlalık dozlar hâlinde günde üç kez alındı. Üç gün aldıktan sonra bütün semptomlarını kaybetti ve "dört yıldan uzun süredir ilk kez tamamen iyi" hissetti. Açıktır ki pelvik şikâyetlerle bağlantılı "bütün bedende hastalık hissi" ve "hareketle <, istirahatle >" Vib. o.'nun anahtar belirtileridir. Kendine özgü duyumlar şunlardır: Uyanınca nerede olduğunu ya da ne yapacağını bilemiyormuş gibi. Başta ezici ağrı. Sol pariyetal bölgede açılıp kapanma hissi. Gözlerde ve kulaklarda bıçakla saplanıyormuş gibi. Kulak berelenmiş gibi; başa iğnelenmiş gibi. Sanki yaşayamayacakmış gibi; midede hastalık hissi. Bütün bedende hastalık hissi. Mide boşmuş gibi boşluk hissi. Belden pelvisin alt kısmına kadar beden çökecekmiş gibi. Dalak damarlarından sıcak bir sıvı akıyormuş gibi. İdrar yaptıktan sonra idrar akışı sürüyormuş gibi. Menses başlayacakmış gibi. Pelvik organlar sanki tersine dönüyormuş gibi. Parçalar sanki vulvadan dışarı zorlanacakmış ve eliyle desteklemek zorundaymış gibi. Sırtta ve alt karın boyunca ağrı. Sanki nefes bedeni terk edecek ve kalp atmayı durduracakmış gibi. Sırtta, şiddetli efor sonrası gibi berelenmiş his. Ellerde, sanki patlayacaklarmış gibi vızıldama. Sol taraf sanki aşırı kaldırma ile zorlanmış ya da berelenmiş gibi. Sol taraf sağdan çok daha güçlü biçimde etkilenir. Vib. o. uzun, ince yapılı, koyu ya da açık saçlı histerik kişilere uygundur. Semptomlar şunlardır: Ani sarsıntıyla <. Basınçla >. Hareketle <. İstirahat; yatmak >. Sol taraf üzerine yatmak imkânsız. Dışkılama sırasında ıkınma < baş ağrısı. Öne eğilme = baş dönmesi. Kalkma = bayılma, bulantı ve baş dönmesi. Geceleri <. Kapalı odada <. Açık hava >.

İlişkiler

Antidotları: Acon. (epididimitte), Ver. (diyarede). Karşılaştırınız: Botanik olarak, Samb., Vib. p., Vib. t. Kimyasal olarak, Valer. Sinirsel, romatizmal diyatezde, Act. r. Kramp tarzında karın ağrıları ve menstrüel semptomlarda, Caulo. Düşük tehdidi, ağrıların uyluklara inmesi, Cham. (Cham.'da ağrılar dayanılmazdır ve koyu kan akışı vardır). Pelvisten uterusa doğru dolanan ağrılar; boşluk hissi; aşağı bastırma; organların vulvadan kaçacakmış hissi ve destek isteme; sinirlilik, Sep. (Vib.'de aşağı bastırma daha şiddetlidir ve uterusta kramplarla doruğa ulaşır). Uterin kramplar, Caul., Sec., Act. r. Göz kürelerinde ağrı, Act. r. Aşağı bastırıcı ağrılar, Bell., Calc., Gossyp., Lil., Pul., Sul. Sol ovaryum ve sol meme altı ağrısı, Lil., Lach., Caul., Sul., Ustil. Mensesin başlamasıyla >, Lach.

1. Zihin

Ruh hâlinde yükselme, bazı vakalarda ardından çökkünlük. Morali çökkün. İrritabl, yalnız kalmak ister. Çok sinirli ve aşırı irritabl, bütün gün sürer (F3). Konfüzyon; ve düşünceleri yoğunlaştıramama. Sabah uyanınca nerede olduğunu ya da ne yapacağını bilemiyormuş gibi sersem bir his. Zihinsel çalışma yapamama.

2. Baş

Vertigo: öğleden sonra gözleri kapayınca; merdivenlerden inerken ya da loş aydınlatılmış bir odada yürürken <; sola dönme eğilimiyle; oturduğu yerden kalkınca öne düşecekmiş gibi. Her öksürükte baş ağrır. Başta ağrı: öğleden sonra 3 sularında başlayan, gece <; yüz kızarmasıyla birlikte. Bütün akşam süren, yatağa çekilirken bütün bedeninde hastalık hissi yaratacak kadar şiddetli baş zonklaması. Ağır baş ağrısı, gözlerin üzerinde <, sol tarafta <, bazen verteks ve oksiputa yayılan (gecikmiş mensesin görünmesi gereken zamanda <), ani sarsıntı, öne eğilme, yanlış adım ya da hareketle <. Başın sağ tarafında donuk, ağır ağrı, hareketle zonklayıcı, istirahatle >; baş dönmesi ve bulantıyla birlikte (F2). Şakaklardan (özellikle sağda <) beyin tabanına doğru çok ağrılı saplanıcı ağrılar (F3). Baş donuk ve ağırlaşmış. Frontal baş ağrısı: sol göz üzerinde; sağ supraorbital bölgede; öğleden önce gözler açılınca gözlerin üzerinde, hassasiyet başın arkasına yayılarak; ara sıra vertigo ile, çalışmayı neredeyse imkânsız kılacak derecede, bol ve sık idrar yapmayla birlikte; ve supraorbital bölgede, bol, berrak, sulu idrarla birlikte. Sağ göz üzerinde başlayıp vertekse yayılan baş ağrısı, başta dolgunluk ve verteks üzerinde basınçla birlikte. Alında zonklayıcı ağrı, göz kürelerine yayılan, zihinsel eforla <, dolaşmakla >. Başta korkunç ezici ağrı, açılıp kapanıyormuş hissi bulunan sol pariyetal bölgede <; hareketle <; zihinsel eforla <; istirahatle > (F1). Gece uykusuz kalmış sonrası gibi şakaklara yayılan, zihinsel eforun bırakılmasını zorlayan, kafa karıştırıcı donuk frontal baş ağrısı. Sol şakakta, sıkıştırıcı ağrıyla birlikte ağrı. Başın sol tarafında ağrı. Pariyetal bölgede beyne işleyen keskin ağrı, öksürmekle, başı hareket ettirmekle ve dışkılama sırasında <. Sağ supraorbital bölgede bastırıcı ağrı. Saçlar çekiliyormuş gibi hissedilir. Saçlı deri dokunmaya hassas.

3. Gözler

Sağ göz çevresinde sertlikle birlikte şişlik. Sklerotika kanla çizgili. Gözlerde kum hissi. Sağ gözde konjesyonla birlikte ağrı. Göz kapakları kapatılınca sızlayıcı his. Yanma ve yaşarma. Gözlerde ağırlık; kişi neredeyse yatağa girecek kadar hasta hisseder. Gözlerin üzerinde ve göz kürelerinde ağırlık; bazen bir nesneyi gördüğünden emin olmak için iki kez bakmak zorunda kalırdı. Göz küreleri ağrılı hissedilir; (ayrıca F1). Kapaklar şiş.

4. Kulaklar

Kulaklarda bıçak saplanır gibi ağrı. Kemikteki ağrı geceleri uyandırır. Dış kulak berelenmiş gibi ağrılıdır, başın etkilenmiş tarafı üzerine yatamaz; kulağı ovuşturmak zorunda kalır ve sanki onu düzeltmek gerekirmiş gibi olur, başa iğnelenmiş hissi vardır; öbür tarafa yattığında aynı his o kulakta da uyandırır, bunun sonucunda sık sık pozisyon değiştirmeye mecbur kalır.

5. Burun

Hapşırma. Sulu koriza.

6. Yüz

Çok soluk, gözlerin altında koyu halkalar var (F4). Yüz ve dudaklar soluk; gözlerin altında koyu halkalar (F2). Yüz şiş ve konjestif, gözlerin altında koyu halkalar. Yüz kızarmış ve sıcak. Dudaklar kuru.

7. Dişler

Diş basınçla ağrılıdır.

8. Ağız

Dil geniş ve beyazdır; ortası kahverengi, diş izlidir. Dilde kuruluk; ağızda kuruluk. Tat hoş değildir; bakırımsı.

9. Boğaz

Farinksin sağ tarafında öksürüğe neden olan gıdıklanma.

11. Mide

Yemek yeme isteği yok; mide dolu hisseder (F3). Bulantı: her gece; menses sırasında; menses sonrası on gün boyunca, midede baygınlık hissiyle birlikte; yemekle >, fakat baygınlıkla birlikte ikisi de geri döner; mide çukurunda, tam hareketsiz yatmakla >, ayağa kalkmaya çalışınca baygınlık her zaman olur; baygınlıkla birlikte; (kusma eğilimi olmaksızın), yemekle >; ardından kusma. Öğleden sonra midede ağrı, bedeni gerip mideyi öne çıkarınca >. Mide ve karında kişiyi iki büklüm eden kramp tarzında ağrı. Midede kramp tarzında ağrı (F1). Mide bölgesinde hassasiyet. Hazımsızlık, yiyecek midede ağır yatar. (Alışılmış dispepsi, gaz, bulantı ve distansiyonla ve genel kataral eğilimle birlikte. R. T. C.). Boşluk hissi.

12. Karın

Karında guruldama ve saplanıcı, uçuşur ağrılar. Göbek çevresine yerleşen saplanıcı ağrılar. Menstruasyon sırasında olduğu gibi aşağı bastırıcı ağrılar, pubis üzerinde ağır ağrıyla birlikte. Aşağı bastırıcı ağrı, uylukların ön kaslarında çekici ağrılar ve ovaryum bölgelerinde ara sıra saplanıcı ağrılarla birlikte. Karında hassasiyet (F3). Basınca hassasiyet, özellikle umbilikus çevresinde <. Sol tarafta gaz basıncı. Sol yalancı kaburgaların altında gece 11'den sabah 3'e kadar zonklayıcı ağrı, sert basınç ve odada dolaşmakla >. Sol taraf üzerine yatarken sol hipokondriumda zonklama. Akşam dalakta batıcı ağrı, odada dolaşmakla >, damarlarından sıcak bir sıvı akıyormuş hissiyle birlikte. Dalak bölgesinde baygınlığa neden olan ağrı, terlemeyle >. Menstruasyon sırasında hipogastriumda kramp tarzında ağrı. Ani kramp tarzında ağrı; menstruasyon öncesi gibi, gece <. Sırttan öne doğru geçen, ovaryum ve uterus bölgesinde sürekli aşağı bastırma hissi (F3). (Belden pelvisin alt kısmına kadar beden çökecekmiş hissi.)

13. Dışkı ve Anüs

Adet döneminde dışkılar sulu, bol ve sıktır; ürperme ve alından boşanan soğuk terle birlikte. Dışkılama sırasında ve sonrasında koyu kırmızı kanama. Atalet, dışkılama isteği yok. Kabızlık; tenesmusla birlikte; dışkılama olduğunda sol orbital bölgede ağrı. Şiddetli ıkınmayla dışkılama isteği. Kabızlık, diyare ile dönüşümlü. Dışkılar: çıkarken rektum ve anüste kesici ağrıyla birlikte sert ve iri; sert, iri, ağrılı ve o kadar zor ki mekanik yardım gerekli olur; az miktarda, topaklar halinde; uzun, iri, sert ve zor, dışkılama arzusu vardır, fakat teşebbüs edildiğinde sanki orada hiçbir şey yokmuş gibi hissedilir, boşalma yavaş olur ve ancak uzun süre ıkındıktan sonra gerçekleşir. İri dışkı, zor, zorlayıcı dürtüyle birlikte. Düzensiz. İki gün dışkı olmadı, sonra sert dışkı, kan ve anüste hassasiyetle birlikte. Ağrılı hemoroidlerle birlikte sık dışkılama isteği, sık idrara çıkma (F1).

14. İdrar Organları

İdrar yaptıktan sonra idrar akışı sürüyormuş hissi. Sık, bol idrar yapma (F1). Bol idrar; sabah, berrak, sulu, sp. gr. 1019, sık idrara çıkmayla birlikte; öğleden sonra ve akşam her saat başı; geceleyin, soluk renkte, sp. gr. 1021; menses sırasında her bir ya da iki saatte bir ve berrak, açık renkli; ve sulu; öğleden sonra, sulu, berrak, idrar yapma sıktır. Öksürürken idrarın fışkırması (J. C. B.). Açık renkli idrar.

15. Erkek Cinsel Organları

Sol tarafta epididim ve testiste ağrı ve şişlik; ertesi gün sağ taraftaki epididim o kadar ağrılı ve şişti ki askı bandajı takmak zorunda kaldı. Rüya olmaksızın emisyon.

16. Kadın Cinsel Organları

Lökorre: kalın, beyaz ve bol; menses sonrası ince, sarımsı beyaz; ince, renksiz, fakat her dışkıyla birlikte kalın, beyaz, kokusuz, kan çizgili; genital bölgede kızarıklık, yakıcı acı ve kaşıntıya neden olur. Menstruasyondan önce rahimde ve hipogastriumda ani ağrı. Ovaryum bölgesinde ağrı. Pelvik organlarda, menses öncesi gibi konjestif his. Aşağı bastırıcı ağrılar: pelvik bölgede, huzursuzlukla birlikte; menses öncesi gibi; menses sırasında olduğu gibi, sakral bölgede ve pubis üzerinde ağır ağrıyla birlikte; menses sırasında olduğu gibi, öğleden sonra 3'ten sonra her gün uylukların ön kaslarında çekici ağrılarla, ovaryumlar üzerinde ara sıra saplanıcı ağrılarla, daha sonra yine aynı şekilde, sinirlilikle birlikte, ağrılar nedeniyle oturamaz ya da sakin yatamaz. Menstrüel ağrı, sanki nefes bedeni terk edecek ve kalp atmayı durduracakmış hissiyle birlikte. Her iki ovaryum bölgesinde uyluklara yayılan kramp tarzında kolik ağrılar (F1). Sağ ovaryum bölgesinde hafif, derin yerleşimli ağrı, uyluğa yayılan ve yürümekle ya da eforla < (F2). Sanki menses başlayacakmış gibi aşağı bastırma (F2). Bütün pelvis dolu ve konjestif hissedilir (F2). Sabah 4'te, sırttan karın etrafından uterusa doğru giden şiddetli aşağı bastırıcı ağrılar, uterusta ağrı kramp tarzındadır; mesane üzerine basınç; kendisini adet görmekte bulunca şaşırdı (önceki dönemin bitiminden sekiz gün sonra. F3). Aralıklı olarak ovaryumlar ve uterusta sıkıntı verici, ezici ağrılar, organlar sanki tersine dönüyormuş hissiyle birlikte; ve parçalar sanki vulvadan dışarı zorlanıyormuş gibi; kısımları destekleme arzusu (F3). Menses on gün erken başladı (önceden her zaman düzenliydi); sırt ağrısı ve kramplar bütün dönem boyunca sürdü (F4). Menses: çok erken, bol ve kötü kokulu; çok geç, az, ince, açık renkli, sadece birkaç saat süren, başta hafiflik, doğrulmaya çalışınca baygınlıkla birlikte; jöle gibi görünür; kalıcı leke bırakır; birkaç saat kesilir, sonra çiğ sığır eti renginde, fakat karaciğer kadar katı dört büyük pıhtı gelir; iki gün boyunca akıntı normal menses gibi olur, fakat kramp tarzında ağrı ve sinirlilikle birlikte. (Dismenore, menstruasyondan hemen önce, uterus ve alt karın boyunca geçen dayanılmaz kolik. Doğum sonrası sancılar. Membranöz dismenore. Baldırlarda kramplar her zaman adetler arasında, dönemden hemen önce <, az ve gecikmiş menstruasyon, dismenore ile birlikte. Gebe kadınlarda karın ve bacak krampları, vb.)

17. Solunum Organları

Ses kısık. Geceleri boğulur gibi nöbetler. Gebeliğin ikinci ayında öksürük; gece ve sabah ile yatınca <; öksürürken idrar fışkırır (J. C. B.).

18. Göğüs

Sternum yakınında sol altıncı kaburga üzerinde saplanıcı ağrı. Bütün göğüste baskı hissi (F4). Akciğerlerde, sanki göğüs kasları iş görmüyormuş gibi bir his, dispneye neden olur.

19. Kalp

Kalp bölgesinde kavrayıcı ağrı, herhangi bir eforla < (F4). Kalpte dayanılmaz, kramp tarzında ağrı (F4). Çarpıntı, her şiddetli ağrıdan sonra hava yetmezliği hissiyle birlikte (F3). Kalbin faaliyeti artmış.

20. Sırt

Menses sırasında sırt kırılacakmış gibi ağrı. Sırt kaslarında tutuk ve berelenmiş his. Kaslarda gezici, yorgun ağrılar, özellikle sol tarafta <. Sırtta başlayan, aşağı doğru bastırmayla birlikte alt karın çevresinden uterusa uzanan, sanki menses başlayacakmış gibi korkunç kavrayıcı, kramp tarzında ağrı (altı gün sürdü, yalnız menses başlayınca > oldu; önceki ay gelmemişti. F1). Skapula ucundan ilium kanadına kadar, omurganın iki yanında kaslarda yorgun, berelenmiş ağrı, sıkı basınçla >. Ağrı: bel bölgesinde; sol yalancı kaburgalar ile ilium kanadı arasında, basınçla >, fakat hareket etmeyi sürdürmek gerekir; böbrek bölgesinde, laboratuvarda çalışırken <, kollar çaprazlanıp sırtın üzerinden bastırılınca >; sol lomber bölgede ve sol hipokondriumda, baygınlığa neden olan, gece serin olduğu hâlde sıcak terlemeyle >; sol lomber bölgede zonklama, yatınca <, sırta bastırılmış bastonla yürümekle >; sırtta, belde ve hipogastriumda, sanki menses başlayacakmış gibi, akşamın erken kısmında ve kapalı odada <, açık havada ve dolaşmakla >. Sakrum bölgesinde sırtta ağrı, "eklemleri dağılmış gibi bir his" (F4).

21. Ekstremiteler

Ekstremitelerde ağrı (F2). Kollarda ve uyluklarda ağrı; ayaklar biraz şişmiş (F3).

22. Üst Ekstremiteler

Sağ omuzda ağrı. Sol omuzda, subklavyan kas bölgesinde ağrılı hassasiyet, istirahat ve yağışlı havayla <, hareketle >, tutuklukla birlikte. Sol bisepsde ağrı. Sol kol ve elde uyuşma. Ellerde sanki patlayacaklarmış gibi vızıldama hissi. Parmaklarda şişlik, soğuk suda yıkamakla <, uyuşmayla birlikte.

23. Alt Ekstremiteler

Alt ekstremitelerde ağırlıkla birlikte güçsüzlük. Kalçalara ve dizlere yayılan, hareket etme isteksizliğiyle birlikte gezici, yorgun ağrılar. Gebe kadınlarda bacak krampları. Ayaklarda, daralma ortadan kalktıktan sonra dolaşım yeniden başlıyormuş gibi bir his. Uzun yürüyüşten sonra ayaklarda kramplar.

24. Genel Belirtiler

Ağrılar bir yerden başka bir yere uçar; kalçalara ve dizlere yayılan gezici, yorgun ağrılar. Her tarafı şişkin hissetti (F3). Bütün bedende hastalık hissi (F1, 2, 3, 4). Ağrılar = terleme; ağrılar sırasında hareket edemeyeceğini hissetti (F3). Büyük bitkinlik (F3). Konvülsiyonlardan sonra gelen paralitik durum. Uterin durumlardan kaynaklanan histerik konvülsiyonlar. Ekstremitelerde kramplar ve kasılmalar, özellikle gebelik sırasında.

26. Uyku

Erken yattı, çok huzursuz bir uyku; bütün bedende hastalık hissi vardı; uykuya dalınca düşme hissi oldu ve sık sık sıçrayarak uyandı (F3). Şiddetli ağrılar arasında bitkinlikten uyuma arzusu vardı, fakat uyuyamadı (F3).

27. Ateş

Üşüme titremesini şiddetli baş ağrısı izler. Ağrılarla birlikte her taraf sırılsıklam olur.