Senega
By James Tyler Kent — Homeopatik Materia Medika Üzerine Dersler
Senega eski bir akciğer toniğidir ve son yüz yıldır akciğer ilaçlarının çoğunun bir bileşeni olduğunu sanıyorum.
Şimdiye dek yalnızca kısmen sınanmıştır ve ayrıntılarını ortaya çıkarmak için daha ileri sınanmalara ihtiyaç vardır. Bir ilaç tam olarak sınanmış olduğunda, onun hakkında semptomlarının bir görüntü gibi incelenebilecek kadar iyi bilindiği söylenebilir; yani ilaç, insanın bütün yönlerini öyle bir biçimde etkilemiştir ki, kendine özgü tarzda onun bütün doğal eylem ve işlevlerine damgasını vurmuştur. Bu remedi bazı harika işler yapmıştır ve bu sonuçlar birçok durumda ancak salt tahmine dayanan reçetelemeye bağlanabilir. Özensiz ve gevşek reçeteleme lehine söylenebilecek hemen hemen her şey bundan ibarettir.
Göğüs
Senega daha çok bir göğüs ilacıdır. Göğüs semptomlarıyla doludur ve hava yollarıyla ilişkisi, bireyselleştirici semptomların birçoğu henüz ortaya çıkmamış olsa da, onu dikkate değer kılar.
Hava yollarının mukozası üzerindeki en belirgin etkisinden dolayı başlıca kullanımı göğüs şikayetlerinde, astım şikayetlerinde, kardiyak ve astımatik çeşitli dispne biçimlerinde olmuştur. Göğüste, özellikle plörezidekilere benzeyen şiddetli ağrılar vardır. Pnömoniye benzeyen semptomları da vardır; en yararlı etki alanlarından biri plevro-pnömonidir. Sığırların plevro-pnömonisi neredeyse kendi spesifiğini Senega'da bulmuştur.
Spesifiklerin bulunması, insanlardan çok hayvanlar için doğru olma eğilimindedir; çünkü yalnızca kısmen endike olan bir remedi bir hayvanı iyileştirebilir, fakat insanlarla uğraşırken remediler arasında çok daha ince bir ayırım gerekir.
Pnömoniyle birlikte bulunan, Bryonia için fazla derin ve fazla kötü gidişli şiddetli bir plörezi atağı, çoğu zaman remedisini Senega'da bulur. Senega bir bakıma Bryonia ile Rhus tox arasında bir çapraz gibidir. Şiddetli semptomlar Bryonia'nınkiler gibidir, yine de Bryonia'dan farklı olarak istirahatten kötüleşir. Senega'nın semptomları Rhus tox.'unkilere o kadar benzemez, fakat onunki gibi bir iyileşmesi vardır; hareketle daha iyidir, ağrılar istirahatte daha kötüdür.
Göğüs ağrıları, romatizmal ağrılar ve iltihabi ağrılar istirahat sırasında daha kötüdür; fakat öksürük hareketle kötüleşir ve astımatik sıkıntılar en ufak hareketten kötüleşir. Senega hastası yokuş yukarı yürüyemez; rüzgâra karşı yürüyemez, çünkü bu göğüs semptomlarını ve dispneyi başlatır.
Göğüsteki hırıltı, Antimonium tartaricum'daki kadar belirgindir; yapışkan mukus, Kali bichromicum'daki kadar bol, tutkal gibi ve ipliksi yapıdadır; öyle ki bunu ancak bir yere kadar yukarı çıkarabilir ve spazmodik bir çabayla onu yutar; tıpkı Spongia ve Causticum'da olduğu gibi.
Senega, akut bir remedi olduğu kadar derin etkili bir remedidir de. Keskin ve akut ıstıraplarla doludur; bu ıstıraplar hızla ortaya çıkar, üşütmekten ya da bütün göğsü tutan bir soğuk algınlığından sonra gelişir.
Gözler
Metinde dikkate değer bazı göz semptomları vardır.
"Göz kaslarında paralizi."
"İritis ve kornea üzerinde lekeler."
"Üst oblik kasın parezisi."
"Orbitaların üzerinde ağrı."
"Gözlerde, dışarı itilmiş gibi ağrı."
"Blefarit."
Vitreus cismi opasitesini iyileştirmiştir.
Larenks: Metin larenks hakkında şöyle der,
"Şiddetli üşütmeden ya da sesin aşırı kullanılmasından kaynaklanan afoni."
"Larenkste sürekli gıdıklanma ve yanma; hastaya bir an bile rahat bırakmaz ve yatmasını engeller; boğulma korkusu."
Senega endike olduğunda ağızda ve boğazda kuruluk vardır ve öksürük aralıksızdır; ağızda ve boğazda sürekli metalik, bakırımsı bir tat bulunur; sanki toz haline getirilmiş bakırı öksürerek çıkarıyormuş gibidir.
Ağız
Bu ilacın ilaç denemesinde çok az miktarı bile ağızda böyle bir kuruluk ve metalik tat, dil kökünde, farenkste ve larenkste böyle bir gıdıklanma meydana getirir ve sonunda bol, koyu, tutkal gibi bir akıntıyla sonuçlanır.
"İnfluenza; öksürürken sağ gözde saplanıcı ağrılar."
"Larenks ftizisi."
"Hava tüplerinde çok miktarda inatçı mukus birikimi; bunun atılması için çok büyük, çoğu zaman etkisiz öksürme ve boğaz temizleme çabalarına yol açar."
Bu koyu, inatçı mukus çoğu rutin reçeteleyiciyi Kali bichromicum, Lachesis ve Mercurius corrosivus gibi ilaçları vermeye yöneltir; böylece Senega'nın yararlılığını bütünüyle gözden kaçırırlar.
Göğüs, larenks ve trakea şikayetlerinde; özellikle bu kısımlara yerleşen şiddetli " soğuk algınlıklarında ", inatçı mukus eşlik ettiğinde çok geniş kapsamlı bir remedidir; mukus o kadar yapışıktır ki hasta onu öksürüp çıkaramaz; zaman zaman boğulacakmış gibi olur; mukusu atma çabasıyla öksürür ve kusar, fakat mukus sanki kaybolur ve nereye gittiğini bilmez.
"Göğsün fazla dar olduğu hissi."
"Astımla birlikte en şiddetli boğulma."
"Merdiven çıkarken kısa solunum ve göğüste sıkışma."
"Özellikle istirahat sırasında dispne."
"Afoni ile kuru öksürük; soğuk havada ve yürürken daha kötü," Phosphorus ve Rumex'e benzer.
Bu iki remedi, kişinin ilk kez açık havaya çıktığında başlayan bir öksürüğe neden olur. Senega'nın, Phosphorus'a benzeyen bir başka özelliği de, öksürüğün baştan ayağa sarsacak kadar şiddetli olmasıdır; bütün vücutta titrek bir his meydana getirir. Soğuk havayı içine çekmekten öksürür; öksürük şiddetlidir ve balgamı çıkarmak son derece güçtür. Erken evrelerinde en benzer remedi Bryonia olan eski, kronik göğüs katarında, bu koyu, inatçı, ipliksi mukusla birlikte,
Senega en uygundur; hasta veremin son evrelerinde olsa bile. Belirtiler çok sıkıntı verici hale gelir; bu koyu, ipliksi mukus nedeniyle öğürme, öksürme ve balgam çıkarma çabası son derece rahatsız edicidir.
Soğuk ter döker, özellikle vücudun üst kısmında. Göğüs, çıkaramadığı inatçı mukusun neden olduğu kaba rallerle doludur. Böyle bir durumda Antimonium tartaricum, Pyrogen, Kali bichromicum vb. remedileri düşünürüz, fakat bu remedi de aynı derecede uygundur; özellikle boğazda ve larenkste büyük ölçüde kuruluk, uyku sırasında boğaz kuruluğu ve uyanır uyanmaz fark edilen kuruluk ve inatçı ipliksi mukusu balgam olarak çıkaramama varsa.
"Sarsıcı öksürük," yani öksürük bütün yapıyı sarsacak kadar şiddetlidir.
Öksürüğün sarsıntısı idrarın istemsiz olarak kaçmasına yol açar ve başta, gözlerin üzerinde şiddetli ağrılar yapar. Senega, özellikle plevranın bir evrede ya da başka bir evrede tutulmuş olduğu vakalarda gereklidir.
Öksürükte ağrılar artar ve sanki göğüs parçalanacakmış gibi olur.
"Göğüs duvarları dokunulduğunda hassas ya da ağrılıdır."
"Yaşlıların akciğerlerinde bol mukus sekresyonu."
Senega, başka hiçbir semptom olmaksızın yaşlılardaki inatçı mukus ve kaba raller için önde gelen remedilerden biridir. Çok sık boğazı temizler ve çökmekte olan bir yaşlıyı geçici olarak toparlamaya yardım eder.
"Göğüste belirgin mukus hırıltısı ve göğüste gezici ağrılar-"
Bazen, Phosphorus ve Arsenicum'daki aşırı bitkinliğin bulunduğu plevro-pnömoniyi iyileştirmiştir. Böyle vakalarda Senega reaksiyon yaratmıştır; böyle bir güçsüzlük durumuna uygundur. Özellikle, sözünü ettiğim semptomlar bulunduğunda, ilerlemiş ftizis vakalarına uygundur.
Palyatif olarak etki eder. Daha çok yüzeysel durumlarla ilişkili olduğundan, ciddi kötüleşmeler olmadan mükemmel bir geçici toparlama sağlar. Sulphur ve Silicea kadar derin etkili değildir. Böyle remedileri ancak iyileştirebileceğimize dair makul bir güvenceye sahip olduğumuzda, hasta hâlâ iyileştirilebilir durumdayken veririz.
Fakat artık bütün umudu kestiğimizde, en ağrılı kısımlara daha çok dikkat ederiz; lokal semptomlara, en çok ıstırap veren gruba daha çok dikkat eder ve geçici toparlama yapmaya çalışırız.
Göğüsteki ıstıraplar ve bitkinlik en şiddetli hale gelirse, Arsenicum'un onu biraz toparlayacağı ve kendisini yaşama daha yakın hissettireceği, böylece sona daha rahat gideceği doğrudur. Göğüsteki ağrılar en şiddetliyse Senega veya Bryonia gibi ilaçlar ona yardım eder; eğer her yanı ağrılıysa ve kendisini berelenmiş, ezilmiş gibi hissediyorsa ve bir yandan öbür yana dönmek zorundaysa Arnica rahatlatır; fakat bunlar ftizis gibi derin yerleşimli bir hastalığı yaşamın köküne kadar inip ortadan kaldıracak remediler değildir.
Yine de bunlarla, yalnızca hastayı geçici olarak toparlayıp o andaki ıstıraplarına göre reçeteleyerek, veremli bir hastayı rahat içinde mezara kadar götürmek mümkündür. Homeopatik remediler bu tedavi edilemez ıstırap sahiplerine spreyler ve anodinlerden çok daha fazla rahatlık verir.
Göğüs ağrıları istirahat sırasında ve nefes alırken daha kötüdür. Sağ yan üzerine yatarken göğüste saplanıcı ağrılar. Göğüs duvarlarında belirgin hassasiyet. Öksürürken sağ skapulanın altında ağrı. Açık havada yürürken göğüs ağrıları daha iyidir.